اسبان مرا از ياد خدا مشغول نمود ، اين سخن حاكى از تحسر و ندامت است .
« احببت » به معنى اختيار كردن و
حُبَّ الْخَيْرِ
مفعول آنست « عن » ظاهرا به معنى « على » و مراد از « ذكر رب » نماز است ، در مجمع البيان از امير المؤمنين صلوات اللَّه عليه نقل شده كه فرمود : سليمان روزى به ديدن اسبان مشغول شد ، زيرا مىخواست به جهاد دشمن برود تا آفتاب غروب كرد . در اين صورت : سليمان را عبادتى از عبادت ديگرى مشغول كرده است ولى ترجيح مال نماز بود « 1 » .
اين عمل در هر حال ، گناه نبوده است و گر نه با
نِعْمَ الْعَبْدُ
و با
إِنَّ لَهُ عِنْدَنا لَزُلْفى . . .
منافات داشت ، شايد سان ديدن از اسبان در وضعى بود كه دست كشيدن و نماز خواندن ميسر نبود ، در جريان جنگ احزاب وضعى پيش آمد كه نماز رسول خدا صلّى اللَّه عليه و آله و نماز مسلمانان به قضا ماند . در مجمع البيان فرموده گويند : تماشاى اسبان او را از نماز عصر مشغول كرد در روايات اماميه است كه اول وقت نماز از او فوت شد .
33 -
رُدُّوها عَلَيَّ فَطَفِقَ مَسْحاً بِالسُّوقِ وَ الْأَعْناقِ
.
يعنى : حالا كه ديگر وقت نماز گذشت اسبان را پيش من برگردانيد ، سپس شروع كرد . به ساقها و گردنهاى آنها دست مىماليد . يعنى « فطفق يمسح مسحا بالسوق . . . » گفتهاند : « ردوها » خطاب به ملائكه است يعنى : آفتاب را بر من برگردانيد تا نمازم را ادا بخوانم اين سخن از امير المؤمنين صلوات اللَّه عليه نقل شده است . تا نمازم را ادا بخوانم و گفتهاند « مسحا » به معنى قطع و بريدن است يعنى : اسبان را براى من برگردانيد ، آن گاه شروع كرد ساقها و گردنهاى اسبان را قطع مىكرد كه سبب به قضا ماندن نماز او شدند .
اين سخن از كعب الاحبار يهودى و دروغگو نقل شده است ، در مجمع البيان
هامش
( 1 ) خير به معنى شىء اختيار شده است ، به مال و اسب اطلاق مىشود .