از كذاب آن بود كه به خدا دروغ مىبندد ، عادت كافران و مستكبران در مقابل مردان حق هميشه اينطور بوده و هست .
5 -
أَ جَعَلَ الْآلِهَةَ إِلهاً واحِداً إِنَّ هذا لَشَيْءٌ عُجابٌ
.
ادامهء سخن مشركان است در مقابل دعوت رسالت ، كه مىگفتند : اين چه پيامبرى است كه خدايان را يك خدا كرده و شعار خويش را « قولوا لا إله الا اللَّه » قرار داده است ، اين شگفت آور است . بعضى « عجاب » را با تشديد جيم خواندهاند كه از تخفيف ابلغ است .
6 -
وَ انْطَلَقَ الْمَلَأُ مِنْهُمْ أَنِ امْشُوا وَ اصْبِرُوا عَلى آلِهَتِكُمْ إِنَّ هذا لَشَيْءٌ يُرادُ
اين آيه در هوچيگرى اشراف مشركان است كه به يكديگر و يا به ديگران و عوام مىگفتند : برويد و بر دفاع از خدايانتان و بر عبادت آنها استقامت كنيد تا از اين خطر كه پيش آمده است در امان بمانيد .
بعضىها « انطلق » را رفتن از محضر رسول خدا صلّى اللَّه عليه و آله دانستهاند چنان كه در شأن نزول سوره گفته شد . ولى شايد مراد از آن ، شروع كار به نحو جدى باشد ، نه بيرون آمدن از حضور آن جناب .
دربارهء
إِنَّ هذا لَشَيْءٌ يُرادُ
چند احتمال دادهاند يكى آنكه هذا ، اشاره به
امْشُوا وَ اصْبِرُوا
باشد يعنى : دفاع از عقيده و از مقدسات ، خلق پسنديدهاى است كه طبيعتا از ما خواسته مىشود و ما بايد اينطور باشيم .
دوم اينكه : هذا اشاره است به دعوت آن حضرت و اينكه مطلوب او حكومت و رياست است يعني رياست و حكومت چيزى است طبع پسند ، او نيز هم به چنين كارى دست زده است نظير :
ما هذا إِلَّا بَشَرٌ مِثْلُكُمْ يُرِيدُ أَنْ يَتَفَضَّلَ عَلَيْكُمْ
/ 24 به نظر نگارنده احتمال اول قويتر است ، زيرا مشركان خواستهاند ، به