كردن حق يا گذاشتن چيزى در غير موضع آن است شرك واقعا ظلم بزرگى است ، اگر چيزى را شريك خدا قرار دهيم آن چيز ممكن و سراپا فقر را چنان از موضعش بالا بردهايم كه به خدا رساندهايم و يا خدا را آن قدر پائين آوردهايم كه با مخلوق عاجز يكسان كردهايم حقا كه اين كار ظلم بزرگى است ، در كافى باب الكبائر فرموده :
« و قد روى ان اكبر الكبائر الشرك باللَّه »
منظور از شرك در آيه ظاهرا شرك در عبادت است .
14 -
وَ وَصَّيْنَا الْإِنْسانَ بِوالِدَيْهِ حَمَلَتْهُ أُمُّهُ وَهْناً عَلى وَهْنٍ وَ فِصالُهُ فِي عامَيْنِ أَنِ اشْكُرْ لِي وَ لِوالِدَيْكَ إِلَيَّ الْمَصِيرُ
.
اين آيه و آيهء بعدى جمله معترضه است ميان كلام لقمان ، ظاهرا براى بيان آنست كه شكر پدر و مادر مانند شكر خدا ، واجب است
أَنِ اشْكُرْ . . .
تفسير « وصينا » است يعنى انسان را به شكر خود و به شكر پدر و مادرش سفارش كردهايم .
دو جملهء
حَمَلَتْهُ أُمُّهُ وَهْناً عَلى وَهْنٍ
-
فِصالُهُ فِي عامَيْنِ
توجيه وجوب شكر مادر است معنى جملهء اول آنست كه هر قدر بچه در شكم مادر بزرگ مىشود بر ضعف او افزوده مىگردد ، جملهء دوم حاكى از آنست كه نه تنها مادر زحمت بچه را در شكم متحمل مىشود ، بلكه بعد از تولد نيز حدود دو سال شيرهء جان مادر را مىخورد ، على هذا شكرش واجب است .
اين دو جملهء ، حق مادر را بالاتر از حق پدر نشان مىدهد ، در كافى باب « البر بالوالدين » از حضرت صادق عليه السّلام نقل كرده : مردى پيش رسول خدا صلّى اللَّه عليه و آله آمد و گفت : يا رسول اللَّه به كدام كس نيكى كنم ؟ فرمود :
به مادرت . گفت : بعد به كدام كس ، فرمود : به مادرت . گفت : بعد به كدام كس ؟ فرمود : به مادرت گفت : بعد به كدام كس ؟ فرمود : به پدرت
« فقال يا