در اين قسمت از آيه سه مطلب هست اول اينكه
وَ صاحِبْهُما فِي الدُّنْيا مَعْرُوفاً
راجع به پدر و مادر مشرك است و آن عطف است بر
فَلا تُطِعْهُما
يعنى از آنها در دعوت به شرك اطاعت مكن امّا در كارهاى دنيا ( نه دين ) با آنها بطور متعارف رفتار كن ، يعنى حتى با مشرك بودن حقشان در عهدهء فرزند باقى است « 1 » .
در كافى « باب البر بالوالدين » رواياتى دربارهء نيكى به پدر و مادر هر چند كه كافر و مخالف باشند نقل شده است از جمله :
1 - معمر بن خلاد از حضرت رضا صلوات اللَّه عليه مىپرسد : به پدر و مادرم دعا كنم هر چند كه حق را نمىدانند ؟ فرمود : براى آنها دعا كن و از جانب آنها صدقه بده و اگر زنده باشند و مذهب حق را ندانند با آنها مدارا كن زيرا كه رسول خدا صلّى اللَّه عليه و آله فرموده : خدا مرا با رحمت مبعوث كرده نه با عقوق .
2 - و نيز در روايت زكريا بن ابراهيم آمده كه مسلمان شد ، امام صادق عليه السّلام او را امر فرمود كه به مادر مسيحىاش نيكى كند .
3 - در روايت ديگر از امام باقر عليه السّلام نقل شده :
« ثلاث لم يجعل اللَّه عز و جل لاحد فيهن رخصة : اداء الامانة الى البر و الفاجر . و الوفاء بالعهد للبر و الفاجر ، و بر الوالدين برين كانا او فاجرين » .
دوم - جمله
وَ اتَّبِعْ سَبِيلَ مَنْ أَنابَ إِلَيَّ
مىگويد : ديگر از راه پدر و مادرت پيروى مكن كه مشرك هستند بلكه پيرو راه كسانى باش كه از شرك و كفر به سوى من برگشته و ايمان آوردهاند .
سوم - از اينكه دستور مىدهم به پدر و مادرت نيكى كن راجع بدنياست اما در آخرت همه در مقابل اعمال خويش از جمله پدر و مادرى كه مشركند
هامش
( 1 ) مرحوم طبرسى نيزصاحِبْهُما . . .را راجع به پدر و مادر مشرك گرفته است .