ما قبل مناسبتر است .
11 -
اللَّهُ يَبْدَؤُا الْخَلْقَ ثُمَّ يُعِيدُهُ ثُمَّ إِلَيْهِ تُرْجَعُونَ
اين آيه بعد از نقل تكذيب مشركان ، جريان آخرت را خلاصه مىكند و در عين حال مقدمهء آيات بعدى است « يبدء » دلالت بر استمرار دارد يعنى پيوسته مىآفريند و به آفرينش ادامه مىدهد ، منظور از « الخلق » مخلوق است مراد از آنست كه خدا مخلوقات را مىآفريند و آن گاه كه به آخر رسيد ، نظام را متلاشى ، مىكند و سپس آن را از سر مىگيرد نظير
يَوْمَ نَطْوِي السَّماءَ كَطَيِّ السِّجِلِّ لِلْكُتُبِ كَما بَدَأْنا أَوَّلَ خَلْقٍ نُعِيدُهُ وَعْداً عَلَيْنا إِنَّا كُنَّا فاعِلِينَ
انبياء / 104 .
غرض از
ثُمَّ إِلَيْهِ تُرْجَعُونَ
رجوع به حساب و كتاب و رسيدگى به اعمال است .
12 و 13 -
وَ يَوْمَ تَقُومُ السَّاعَةُ يُبْلِسُ الْمُجْرِمُونَ وَ لَمْ يَكُنْ لَهُمْ مِنْ شُرَكائِهِمْ شُفَعاءُ وَ كانُوا بِشُرَكائِهِمْ كافِرِينَ
گويى مشركان پيش خود مىگفتهاند : اگر قيامتى هم وجود داشته باشد بتهاى ما براى ما شفاعت خواهند كرد ، على هذا اينكه مىگفتند :
هؤُلاءِ شُفَعاؤُنا عِنْدَ اللَّهِ . . .
يونس / 18 بجريان قيامت نيز شامل است ( و اللَّه العالم ) .
به هر حال مضمون اين دو آيه آنست كه به وقت وقوع قيامت آنها از رحمت خدا مأيوس خواهند بود ، معبودهاى باطلشان براى آنها شفاعتگر نخواهند بود على هذا معبودهاى خود را انكار خواهند كرد .
14 -
وَ يَوْمَ تَقُومُ السَّاعَةُ يَوْمَئِذٍ يَتَفَرَّقُونَ
يعنى فعلا مؤمن و كافر در دنيا با هم هستند امّا در آخرت از هم جدا مىشوند قانون
وَ امْتازُوا الْيَوْمَ أَيُّهَا الْمُجْرِمُونَ
به مرحله اجرا گذاشته مىشود ، منظور از تفرق آنست كه مؤمنان به بهشت و كفار به آتش مىروند چنان كه در آيات بعدى