قيامت بر آنها روشن خواهد شد و خواهند دانست در اثر نبودن آخرت ، خلقت سماوات و ارض لغو خواهد بود .
آن گاه فرموده : اين مشركان كه اينقدر در مقابل حق مىبايستند آيا ندانستهاند كه كفار گذشته به چه سرنوشت شومى گرفتار شدند ، با آنكه از اينها قويتر و تواناتر بودند ؟ آرى تكذيب آيات خدا چنان بلاهايى و چنان عاقبتهاى بدى به دنبال دارد ، پس مقدارى از شرح حال آخرت بيان شده و در آخر ، عالم آخرت به عالم نباتات قياس گرديده است .
7 -
يَعْلَمُونَ ظاهِراً مِنَ الْحَياةِ الدُّنْيا وَ هُمْ عَنِ الْآخِرَةِ هُمْ غافِلُونَ
.
اين آيه تكميل
وَ لكِنَّ أَكْثَرَ النَّاسِ لا يَعْلَمُونَ
در آيه سابق است يعنى همانطور كه حتمى بودن وعدهء خدا را نمىدانند از آخرت و جهان آينده نيز بى خبر و غافلند و فقط ظاهرى از زندگى دنيا و زخارف و لذات زود گذر آن را مىدانند . نكره آمدن « ظاهرا » براى تحقير است نظير :
لَقَدْ كُنْتَ فِي غَفْلَةٍ مِنْ هذا فَكَشَفْنا عَنْكَ غِطاءَكَ فَبَصَرُكَ الْيَوْمَ حَدِيدٌ
ق / 22 .
8 -
أَ وَ لَمْ يَتَفَكَّرُوا فِي أَنْفُسِهِمْ ما خَلَقَ اللَّهُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضَ وَ ما بَيْنَهُما إِلَّا بِالْحَقِّ وَ أَجَلٍ مُسَمًّى وَ إِنَّ كَثِيراً مِنَ النَّاسِ بِلِقاءِ رَبِّهِمْ لَكافِرُونَ
اين آيه استدلال است به وجود قيامت يعنى اگر در خلقت آسمانها و زمين فكر كنند ، به آخرت ايمان مىآورند و از آن غافل نمىمانند . در آخر سورهء « حجر » گذشت كه قرآن كريم با شش راه به وجود معاد استدلال كرده است ، كه ششمين استدلال از راه حكمت خداست ، اين آيه در بيان همانست كه در آنجا مشروحا بيان كردهايم .
خلاصهء استدلال آنست كه اگر خلقت آسمانها و زمين و انسان در جايى بند