ذكر لفظى : بايد دانست
لَذِكْرُ اللَّهِ
از باب اضافهء مصدر به مفعول است بعضىها آن را اضافه به فاعل دانسته و گفتهاند : ياد كردن خدا بنده را به وسيله نماز ، بزرگتر است ، و در اين باره روايتى از حضرت باقر عليه السّلام نقل شده است « 1 » در اينجا چند مطلب هست .
اول : حكم
إِنَّ الصَّلاةَ تَنْهى عَنِ الْفَحْشاءِ وَ الْمُنْكَرِ
راجع به طبيعت نماز است چنان كه مىگوئيم : طبيعت فلان دارو آنست كه درد سر را از بين مىبرد ، آرى كسى كه روزى پنج بار با بدن پاك و لباس پاك روى به درگاه خدا آورد و او را رب العالمين و مالك يوم الدين و رحمان و رحيم بخواند و گويد : فقط تو را پرستش مىكنيم و فقط از تو مدد مىجوئيم و از خدا بخواهد كه او را در راه پيامبران و امامان و اولياء اللَّه قرار بدهد و از راه غضب شدگان و گمراهان بر كنار سازد .
آرى : چنين عمل او را از فحشاء و منكر باز مىدارد ، ولى همانطور كه ممكن است عارضهاى از قبيل رطوبت و مانند آن بر دارو عارض شود ممكن است عارضهاى از قبيل عدم حضور ذهن و عدم خلوص و نقصان شرائط ، بر نماز عارض شود ، على هذا نمىشود اشكال كرد كه عدهاى نماز مىخوانند ، فحشاء را نيز مرتكب مىشوند ، زيرا طبيعت نماز همان نهى از فحشاء است ولى در اينجا عارضهاى پيش آمده است .
دوم : به نظر مىآيد كه « الفحشاء » شامل شرك نيز باشد ، اين احتمال با آيات قبل كاملا مناسب است على هذا نماز شخص را از شرك نهى مىكند .
سوم :
وَ اللَّهُ يَعْلَمُ ما تَصْنَعُونَ
حاكى است كه عمل شما مورد پاداش واقع
هامش
( 1 )
« فى رواية ابى الجارود عن ابي جعفر عليه السلام . . . يقول : ذكر اللَّه لاهل الصلاة اكبر من ذكرهم اياه الا ترى انه يقول :فَاذْكُرُونِي أَذْكُرْكُمْالميزان از تفسير قمى .