نفع آخرت فقط ايمان را عنوان كرده است : ظاهرا اين براى آنست كه در مقابل مشركان سخن مىگفت ، مقام فقط مقتضى مطرح كردن توحيد در مقابل شرك بوده است .
90 و 91 -
وَ أُزْلِفَتِ الْجَنَّةُ لِلْمُتَّقِينَ وَ بُرِّزَتِ الْجَحِيمُ لِلْغاوِينَ
.
اين دو آيه و آيات بعدى مربوط به
وَ لا تُخْزِنِي يَوْمَ يُبْعَثُونَ
است يعنى مرا خوار مكن روزى كه بهشت براى اهل تقوى نزديك كرده مىشود و جهنم براى گمراهان آشكار مىگردد . وصف متقين و غاوين تناسبشان با جنت و جحيم روشن است .
92 و 93 -
وَ قِيلَ لَهُمْ أَيْنَ ما كُنْتُمْ تَعْبُدُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ هَلْ يَنْصُرُونَكُمْ أَوْ يَنْتَصِرُونَ
.
يعنى : در آن روز به مشركان گفته مىشود معبودهاى شما كجا هستند ؟ آيا شما را يارى مىكنند و از عذاب نجاتتان مىدهند و يا يكديگر را يارى مىكنند حكايت از اينكه آنها نه قدرت يارى شما را دارند و نه يارى كردن به خودشان را 94 و 95 -
فَكُبْكِبُوا فِيها هُمْ وَ الْغاوُونَ وَ جُنُودُ إِبْلِيسَ أَجْمَعُونَ
در اين دو آيه روشن شده : سه گروه از اهل عذاب بر رويهم انداخته مىشوند . اول اصنام و بتها ، ضمير « هم » راجع به اصنام است ، دوم غاوون و گمراهان كه اطاعت از اصنام كردهاند سوم : جنود ابليس يعنى شياطينى كه مردم را اغواء و اضلال كردهاند ، در آيات شريفه داريم كه با هر يك از گمراهان شيطانى قرين است و با هم در عذاب خواهند بود ، در سورهء زخرف از آيهء 36 « 1 » چنين آمده است :
وَ مَنْ يَعْشُ عَنْ ذِكْرِ الرَّحْمنِ نُقَيِّضْ لَهُ شَيْطاناً فَهُوَ لَهُ قَرِينٌ وَ إِنَّهُمْ لَيَصُدُّونَهُمْ عَنِ السَّبِيلِ . . .
هامش
( 1 ) از لام به معنى نزديك كردن ، تبريز به معنى آشكار كردن مىباشد .