دعوت او را قبول كرد ، همه اهل اديان به او ثنا گويند و به نبوتش اقرار مىكنند به قولى مراد از
لِسانَ صِدْقٍ
فرزند صالح است كه حضرت محمّد صلّى اللَّه عليه و آله باشد از آن حضرت نقل شده كه فرمود : «
انا دعوة ابراهيم
» در اين صورت منظور از
لِسانَ صِدْقٍ
دعاى آن حضرت و اسماعيل است كه در سورهء بقره گذشت .
رَبَّنا وَ ابْعَثْ فِيهِمْ رَسُولًا مِنْهُمْ يَتْلُوا عَلَيْهِمْ آياتِكَ . . .
بقره / 129 ، ولى الميزان هر دو را بعيد مىداند .
چهارم
وَ اجْعَلْنِي مِنْ وَرَثَةِ جَنَّةِ النَّعِيمِ
مراد از آن اهل بهشت بودن است دربارهء ارث بردن بهشت در سورهء مؤمنون ذيل
أُولئِكَ هُمُ الْوارِثُونَ
/ 10 مطلبى گفته شد به آنجا رجوع شود .
86 -
وَ اغْفِرْ لِأَبِي إِنَّهُ كانَ مِنَ الضَّالِّينَ
:
در سورهء توبه ذيل آيهء
وَ ما كانَ اسْتِغْفارُ إِبْراهِيمَ لِأَبِيهِ إِلَّا عَنْ مَوْعِدَةٍ
/ 114 و در قاموس قرآن ذيل لغت ( ابراهيم آزر ) به طور مشروح گفتهايم :
دعاى ابراهيم براى آزر آن بود كه خدا او را هدايت كند و ببخشايد ، اين دعا فقط در حال حيات او بود و چون آزر با كفر از دنيا رفت ، ابراهيم از او بيزارى جست
فَلَمَّا تَبَيَّنَ لَهُ أَنَّهُ عَدُوٌّ لِلَّهِ تَبَرَّأَ مِنْهُ
توبه / 114 » على هذا « كان » در آيه به معنى « هست » و منسلخ از زمان است نظير
كَيْفَ نُكَلِّمُ مَنْ كانَ فِي الْمَهْدِ صَبِيًّا
مريم / 29 ، الميزان فرموده : بعيد نيست از
وَ ما كانَ اسْتِغْفارُ إِبْراهِيمَ لِأَبِيهِ . . .
فَلَمَّا تَبَيَّنَ لَهُ أَنَّهُ عَدُوٌّ لِلَّهِ تَبَرَّأَ مِنْهُ
استفاده شود كه ابراهيم پيش از مرگ « آزر » اين دعا را كرده است آن وقت « كان » را ماضى گرفته و فرموده كه او پيش از اين دعا اهل ضلال بوده است . « 1 » نگارنده گويد : بنا بر آنچه در سورهء توبه گذشت و بنا بر آنچه در قاموس
هامش
( 1 ) يعنى و هنوز هم ضلالتش ادامه دارد .