چون رب العالمين را استثنا كرد فرمود كه او دشمن من نيست ، در اين آيات هم رب بودن خدا و هم مهربان بودن خدا را بيان مىكند ، مراد از « يهدين » ظاهرا هدايت عامّه است يعنى مرا به همهء منافع و كمالات دنيوى يا اخروى هدايت مىكند ، نظير قول موسى عليه السّلام كه به فرعون گفت :
رَبُّنَا الَّذِي أَعْطى كُلَّ شَيْءٍ خَلْقَهُ ثُمَّ هَدى
طه / 53 يعنى او را در مسير زندگى مطابق نحوهء خلقت به سوى منافع خودش هدايت فرمود و نظير :
الَّذِي خَلَقَ فَسَوَّى وَ الَّذِي قَدَّرَ فَهَدى
اعلى / 3 ، هدايت خاصه و هدايت دينى نيز يكى از مصاديق هدايت عامه است .
لفظ مضارع در « يهدين » دلالت بر استمرار دارد يعنى مرا آفريده و پيوسته هدايت مىكند و نيز اين آيه نشان مىدهد كه خلقت ، از ربوبيت قابل انفكاك نيست ، در بسيارى از آيات قرآن ، مسئلهء آفرينش براى اثبات توحيد و ربوبيت مطرح مىشود ، به علّت آنكه خلقت ربوبيت را لازم گرفته است .
« هو » در آيهء دوم دلالت بر حصر دارد كه طعام دهنده و آب دهندهء من فقط اوست ، اگر مراد از « يهدين » هدايت عامه باشد آيه دوم و سوم ، ذكر الخاص بعد العام است و حاكى از گسترش ربوبيت در همه جزئيات مىباشد ، نظير :
وَ أَنَّ إِلى رَبِّكَ الْمُنْتَهى وَ أَنَّهُ هُوَ أَضْحَكَ وَ أَبْكى وَ أَنَّهُ هُوَ أَماتَ وَ أَحْيا وَ أَنَّهُ خَلَقَ الزَّوْجَيْنِ الذَّكَرَ وَ الْأُنْثى مِنْ نُطْفَةٍ إِذا تُمْنى وَ أَنَّ عَلَيْهِ النَّشْأَةَ الْأُخْرى وَ أَنَّهُ هُوَ أَغْنى وَ أَقْنى وَ أَنَّهُ هُوَ رَبُّ الشِّعْرى
نجم / 42 : 49 .
در آيه سوم نسبت مرض را به خودش داده و نسبت شفا را به خدا ، آرى حق همين است ، مرض اولا و بالذات مورد نظر خدا نيست ، ولى اگر بدن از قانون خلقت منحرف و مريض شد ، خدا وسائل صحت و شفا را فراهم مىكند .
نظير :
فَرِيقاً هَدى وَ فَرِيقاً حَقَّ عَلَيْهِمُ الضَّلالَةُ
اعراف / 30 كه هدايت به خدا