خطاب است به مشركان و كفار . يعنى : چون قيامت رسيد ، شما و معبود هايتان هيزم جهنم خواهيد بود لفظ « ما » شامل اولو العقل نمىشود على هذا حضرت عيسى با ملائكه و نظائر آنها كه معبود واقع شدهاند مشمول اين آيه نيستند وانگهى آيه خطاب به كفار مكه است و آنها فقط بتها را مىپرستيدند ، لفظ
ما وَرَدُوها
نيز كه به اصنام برمىگردد دليل اين سخن است نظير
وَقُودُهَا النَّاسُ وَ الْحِجارَةُ
كه مراد از حجاره اصنام است ، اما اينكه چرا آن سنگهاى بىجان هم وارد جهنم مىشوند شايد براى كثرت حسرت كفار باشد چنان كه خواهد آمد
أَنْتُمْ لَها وارِدُونَ
گفتهاند : لام براى تأكيد و يا به معنى « الى » است « انتم » ظاهرا شامل كفار و اصنام هر دو است ، ورود در آيه به معنى دخول است .
99 -
لَوْ كانَ هؤُلاءِ آلِهَةً ما وَرَدُوها وَ كُلٌّ فِيها خالِدُونَ
پس ورود آنها به آتش براى دفع هر گونه اشتباه است كه اصنام به هيچ وجه معبود واقعى نبودهاند « كل » شامل مشركان و آلهه هر دو است .
100 -
لَهُمْ فِيها زَفِيرٌ وَ هُمْ فِيها لا يَسْمَعُونَ
طبرسى فرموده « لا يسمعون ما يسرهم » ولى ظهور آيه اعم است و اللَّه العالم آيه التفات است از خطاب به غيبت تا ديگران معذب بودن آنها را بدانند .
101 -
إِنَّ الَّذِينَ سَبَقَتْ لَهُمْ مِنَّا الْحُسْنى أُولئِكَ عَنْها مُبْعَدُونَ
منظور از « الحسنى » وعدهء حسنى است كه همان
فَلا كُفْرانَ لِسَعْيِهِ
باشد ، آنها از جهنم به دور خواهند بود .
102 -
لا يَسْمَعُونَ حَسِيسَها وَ هُمْ فِي مَا اشْتَهَتْ أَنْفُسُهُمْ خالِدُونَ
مراد از « حسيس » صوتى است كه محسوس است و شنيده مىشود يعنى هيچ صدايى از جهنم نمىشنوند و در بهشتى كه مورد تمايل آنهاست پيوسته خواهند بود .