اين آيه نشان مىدهد كه كهف رو به جنوب بوده است و اگر رو بشرق يا غرب بود ، آفتاب وقت طلوع و غروب ، مستقيم به درون آن مىتابيد ، حال آنكه آفتاب وقت طلوع به طرف راست كهف متمايل مىشد و به درون غار داخل نمىشد . و وقت غروب نيز از آنها به طرف چپ ميل مىكرد ، و اگر رو به شمال بود ، اصلا آفتاب نمىديد ، از اين معلوم مىشود كه نور آفتاب به آنها مىرسيده ولى بر آنها نمىتابيده است .
تَقْرِضُهُمْ ذاتَ الشِّمالِ
يعنى آنها را ترك مىكرد به طرف شمال و بر آنها نمىتابيد .
راست و چپ در اينجا نسبت به كسى است كه مىخواهد از كهف خارج شود كه اگر كهف رو به جنوب باشد ، مغرب در سمت راست و مشرق در سمت چپ او خواهد بود ، على هذا راست و چپ بودن نسبت به اصحاب كهف و درب غار است ، جمله
وَ هُمْ فِي فَجْوَةٍ مِنْهُ
شايد بيان آن باشد كه هوا و نور كاملا به آنها مىرسيده است .
به هر حال اين كار از آيات و قدرتنمائيهاى خدا بود و گر نه با اسباب ظاهرى چنين چيزى ميسر نبود
ذلِكَ مِنْ آياتِ اللَّهِ
.
جمله
مَنْ يَهْدِ اللَّهُ . . .
شايد در بيان آنست كه هر كه مورد هدايت و عنايت خدا واقع شود به اينكارها ايمان مىآورد و هر كه را خدا سلب توفيق كرد ايمان نخواهد آورد ، به نظر بعضى
مَنْ يَهْدِ اللَّهُ
اصحاب كهف
وَ مَنْ يُضْلِلْ
قوم آنها هستند .
18 -
وَ تَحْسَبُهُمْ أَيْقاظاً وَ هُمْ رُقُودٌ وَ نُقَلِّبُهُمْ ذاتَ الْيَمِينِ وَ ذاتَ الشِّمالِ وَ كَلْبُهُمْ باسِطٌ ذِراعَيْهِ بِالْوَصِيدِ لَوِ اطَّلَعْتَ عَلَيْهِمْ لَوَلَّيْتَ مِنْهُمْ فِراراً وَ لَمُلِئْتَ مِنْهُمْ رُعْباً
اين آيه بيان حال آنها در كهف است ، به نظر مىآيد چشمهايشان باز بود