الْحُسْنى وَ لا تَجْهَرْ بِصَلاتِكَ وَ لا تُخافِتْ بِها وَ ابْتَغِ بَيْنَ ذلِكَ سَبِيلًا
اين آيه يكى از آيات بسيار عجيب قرآن مجيد است و روشن مىكند كه همه فضائل و كمالات در ذات احديّت متمركز است ، بايد از او خواست و به او عبادت كرد و بايد با بلند خواندن و آهسته خواندن نماز ، متعالى بودن و نزديك بودنش به بندگان را حكايت كرد ، آيه نشان مىدهد كه نزول آن و بيان اين حقيقت ، علّتى داشته است . در تفاسير نقل شده : مشركان شنيدند كه رسول خدا صلى اللَّه عليه و آله در دعايش مىگويد : يا اللَّه يا رحمن ، گفتند : او ما را از اتخاذ و معبود نهى مىكند ولى خودش معبود ديگرى را مىخواند ، آيه در جواب آنها نازل شد .
به هر حال لازم است مفردات آيه را بررسى كنيم ، « او » براى ترديد است يعنى در وقت خواندن خدا بگوئيد : « يا اللَّه » يا بگوئيد : « يا رحمن » فرق نمىكند . « ما » در جملهء
أَيًّا ما تَدْعُوا
زائد و براى تأكيد است مانند
فَبِما رَحْمَةٍ مِنَ اللَّهِ لِنْتَ لَهُمْ
، لفظ « شرطيه است » ،
فَلَهُ الْأَسْماءُ الْحُسْنى
در جاى جواب شرط واقع شده است ، يعنى « اى اسم من الاسمين تدعوا فهو اسم احسن » هر يك از دو اسم « اللَّه » يا « رحمن » را بخوانيد هر دو احسن است ، زيرا همهء اسماء حسنى خاص خداست « فله » راجع است به ذات اقدس خدا كه اسماء راجع به آن ذات پاك است ، ضمنا آيه حاكى است كه لفظ جلاله نيز از اسماء حسنى است كه گر چه به غلبه اسم شده است .
ناگفته نماند نامهاى خوب در ما انسانها حسن هستند و در خدا احسن ، مثلا علم ، قدرت ، بىنيازى ، حيات ، عزت ، حكمت و مانند آنها ، در ما انسانها آميخته با نقص و عدم بقا و نظير آنهاست ولى در خداوند به طور مطلق و پيوسته و بدون نقص است لذا نامهاى حسن و صفات حسن در خدا احسن مىباشند ناگفته