به نظر مىآيد : اين آيه جواب سخن مشركان است كه گفتند :
حَتَّى تُنَزِّلَ عَلَيْنا كِتاباً نَقْرَؤُهُ
كه مىخواستند آن حضرت يك دفعه كتاب بياورد در جاى ديگر نيز آمده است كه به نزول تدريجى قرآن اشكال گرفته و مىگفتند :
. . . لَوْ لا نُزِّلَ عَلَيْهِ الْقُرْآنُ جُمْلَةً واحِدَةً
فرقان / 32 .
به هر حال اين آيه مىگويد : علّت نزول تدريجى قرآن در عرض بيست سه سال آنست كه آن را با تدريج بر مردم بخوانى و اگر همهء تكاليف و مطالب يك بار نازل مىشد مردم تحمل آن را نداشتند ، بايد احكام و مطالب به تدريج نازل گردد ، مردم نيز به تدريج در ذهن جاى دهند و عمل كنند .
علّت ديگر نزول تدريجى آنست كه ارتباط پيغمبر با خدا پيوسته باشد تا قلبش مطمئن و آرام شود و اگر يك دفعه نازل مىشد ، ارتباط با خدا قطع مىگرديد لذا در ذيل آيهء فرقان آمده :
كَذلِكَ لِنُثَبِّتَ بِهِ فُؤادَكَ وَ رَتَّلْناهُ تَرْتِيلًا
صدر آيه نشان مىدهد كه تنزيل در
نَزَّلْناهُ تَنْزِيلًا
به معنى نزول تدريجى است ، يعنى بر حسب احتياج روز و اقتضاى حوادث آن را به تدريج نازل كردهايم در زمينه نزول دفعى و تدريجى قرآن در مقدمه تفسير سخن گفتهايم .
107 و 108 -
قُلْ آمِنُوا بِهِ أَوْ لا تُؤْمِنُوا إِنَّ الَّذِينَ أُوتُوا الْعِلْمَ مِنْ قَبْلِهِ إِذا يُتْلى عَلَيْهِمْ يَخِرُّونَ لِلْأَذْقانِ سُجَّداً وَ يَقُولُونَ سُبْحانَ رَبِّنا إِنْ كانَ وَعْدُ رَبِّنا لَمَفْعُولًا
مىشود گفت : اين آيه در جواب
وَ قالُوا لَنْ نُؤْمِنَ لَكَ حَتَّى تَفْجُرَ لَنا مِنَ الْأَرْضِ يَنْبُوعاً
باشد و يا نتيجه گيرى باشد از دو آيه قبلى ، منظور از
أُوتُوا الْعِلْمَ مِنْ قَبْلِهِ
كسانى است كه قبل از نزول قرآن علم به خدا و معاد و نبوت پيدا كرده و دانستهاند كه بايد وحى خدا و آمدن پيامبر ادامه داشته باشد خواه از يهود و نصارى باشند يا از غير آنها ، در سوره مائده / 83 دربارهء نصارى آمده :