مَكانٍ بَعِيدٍ
فصّلت / 44 و نظير
قَدْ جاءَكُمْ مِنَ اللَّهِ نُورٌ وَ كِتابٌ مُبِينٌ يَهْدِي بِهِ اللَّهُ مَنِ اتَّبَعَ رِضْوانَهُ سُبُلَ السَّلامِ . . .
مائده / 16 .
على هذا مراد از « الظالمين » كافرانى هستند كه از روى عناد و لجاج حق را قبول نمىكنند مانند :
سَواءٌ عَلَيْهِمْ أَ أَنْذَرْتَهُمْ أَمْ لَمْ تُنْذِرْهُمْ لا يُؤْمِنُونَ
بقره / 61 قرآن براى اينها ضرر و زيان را اضافه مىكند ، زيرا با كافر بودن و ظالم بودن در زيانند و با موضع گيرى بر ضد قرآن ، بر خسران و ضررشان افزوده مىشود .
83 -
وَ إِذا أَنْعَمْنا عَلَى الْإِنْسانِ أَعْرَضَ وَ نَأى بِجانِبِهِ وَ إِذا مَسَّهُ الشَّرُّ كانَ يَؤُساً
.
اين آيه حال انسان عادى را بيان مىكند كه به ماديات چسبيده و در مجراى اسباب ظاهرى زندگى قرار گرفته است ، چنين انسانى چون خدا به او نعمت دهد و اسباب زندگى در اختيارش باشد خدا را از ياد مىبرد و براى خود جهت طغيان و عصيان در پيش مىگيرد
إِنَّ الْإِنْسانَ لَيَطْغى أَنْ رَآهُ اسْتَغْنى
و چون گرفتارى به او رسد ، مأيوس مىشود ، جزع و فزع مىكند ، به عبارت اخرى انسان موجودى كمصبر و پرطمع است نه تاب تحمل نعمت را دارد و نه استقامت در مقابل گرفتارى ، نظير :
إِنَّ الْإِنْسانَ خُلِقَ هَلُوعاً إِذا مَسَّهُ الشَّرُّ جَزُوعاً وَ إِذا مَسَّهُ الْخَيْرُ مَنُوعاً
معارج / 19 - 21 .
جملهء :
أَعْرَضَ وَ نَأى بِجانِبِهِ
بيان حركت انسان در غير راه پروردگار است ، منظور از جانب طرف و راه است يعنى : اعراض مىكند و به واسطه راهى كه در پيش گرفته از خدا دور مىشود .
به نظر الميزان اين آيه مربوط به
وَ لا يَزِيدُ الظَّالِمِينَ إِلَّا خَساراً
است ، يعنى : اين خسارت و زيان از انسانها بعيد نيست زيرا كه جملهء احوال انسان آن