87 -
وَ أَلْقَوْا إِلَى اللَّهِ يَوْمَئِذٍ السَّلَمَ وَ ضَلَّ عَنْهُمْ ما كانُوا يَفْتَرُونَ
.
يعنى : آن روز تسليم خدا و منقاد او مىشوند و از خود مقاومتى نشان نمىدهند و معبودهايى كه به دروغ به خدا نسبت مىدادند گم مىشوند و فائدهاى به آنها نمىدهند ولى اين تسليم فائدهاى به حال آنها نخواهد داشت كه ظرف ايمان گذشته است ، اين تسليم اضطرارى است ، و خواهند ديد كه معبودها همچون خيالهاى باطل بوده و ناپديد شدند .
88 -
الَّذِينَ كَفَرُوا وَ صَدُّوا عَنْ سَبِيلِ اللَّهِ زِدْناهُمْ عَذاباً فَوْقَ الْعَذابِ بِما كانُوا يُفْسِدُونَ
اين مطلب ديگرى است كه در آيه 25 از همين سوره گذشت :
لِيَحْمِلُوا أَوْزارَهُمْ كامِلَةً يَوْمَ الْقِيامَةِ وَ مِنْ أَوْزارِ الَّذِينَ يُضِلُّونَهُمْ . . .
منظور از « صدوا » مانع شدن ديگران از راه خدا و گمراه كردن آنهاست لذا عذابشان مزيد خواهد بود ، منظور از افساد همان مانع شدن است و شايد اين آيه مصداق
وَ أَكْثَرُهُمُ الْكافِرُونَ
باشد كه گذشت .
89 -
وَ يَوْمَ نَبْعَثُ فِي كُلِّ أُمَّةٍ شَهِيداً عَلَيْهِمْ مِنْ أَنْفُسِهِمْ وَ جِئْنا بِكَ شَهِيداً عَلى هؤُلاءِ وَ نَزَّلْنا عَلَيْكَ الْكِتابَ تِبْياناً لِكُلِّ شَيْءٍ وَ هُدىً وَ رَحْمَةً وَ بُشْرى لِلْمُسْلِمِينَ
صدر آيه مانند آيهء 84 است كه گذشت و آن مقدمه بود براى « ثم يؤذن لهم . . . » و در اين آيه مقدمه است براى
وَ جِئْنا بِكَ شَهِيداً . . .
لفظ
مِنْ أَنْفُسِهِمْ
براى تحكيم مطلب است يعنى از خودتان است كه شما او را مىشناسيد و او به شما آشنايى دارد ، اين آيه نظير آيه 41 از سورهء نساء است كه گذشت ، منظور از شهيد هر امت ظاهرا پيغمبر آن امت است دربارهء حضرت عيسى عليه السّلام آمده است
وَ يَوْمَ الْقِيامَةِ يَكُونُ عَلَيْهِمْ شَهِيداً
نساء / 159 « هؤلاء » راجع به امت اسلام يعنى تو را نيز بر امت خودت شاهد خواهيم آورد ، از در منثور سيوطى نقل شده :