. . . وَ قَدْ كانُوا يُدْعَوْنَ إِلَى السُّجُودِ وَ هُمْ سالِمُونَ
قلم / 43 و بطور كلّى : كارى نتوانند كرد كه از عذاب خدا رهايى يابند .
85 -
وَ إِذا رَأَى الَّذِينَ ظَلَمُوا الْعَذابَ فَلا يُخَفَّفُ عَنْهُمْ وَ لا هُمْ يُنْظَرُونَ
از آيهء قبلى روشن شد كه آنها اهل عذاب هستند و هيچ چارهاى از آن ندارند ، اين آيه با بيان ديگرى روشن مىكند كه عذاب قيامت نه تخفيفپذير است و نه قابل وقفه و مهلت . منظور از رؤيت ، اشراف بر آتش است ، يعنى چون ظالمان بر آتش مشرف شدند خلاصى از آن نخواهند داشت نه با تخفيفى و نه با تأخيرى ( نعوذ باللّه من النار ) .
86 -
وَ إِذا رَأَى الَّذِينَ أَشْرَكُوا شُرَكاءَهُمْ قالُوا رَبَّنا هؤُلاءِ شُرَكاؤُنَا الَّذِينَ كُنَّا نَدْعُوا مِنْ دُونِكَ فَأَلْقَوْا إِلَيْهِمُ الْقَوْلَ إِنَّكُمْ لَكاذِبُونَ
صحنهء ديگرى از حالات مشركان است كه چون معبودهاى باطل خود را ديدند گويند : پروردگارا اينها همانها هستند كه جز تو مىخوانديم معبودها جواب مىدهند كه دروغگويانيد . غرضشان از اين خبر چيست ؟ آيا از باب خود گم كردن است كه بيخردانه سخن مىگويند ، يا مىخواهند آنها را محكوم كنند كه خدايا اينها ما را گمراه كردهاند .
القاء قول به معنى گفتن است : « القيت اليه مقالة : قلتها له » اينكه شركاء مىگويند :
إِنَّكُمْ لَكاذِبُونَ
ظاهرا مراد آنست كه شما دروغ مىگوئيد و دروغ مىگفتيد ما شريك و همتاى خدا نيستيم . در جاى ديگر به جاى تكذيب ، كفر و انكار آمده است
وَ يَوْمَ الْقِيامَةِ يَكْفُرُونَ بِشِرْكِكُمْ
فاطر / 14 و شيطان به آنها خواهد گفت :
إِنِّي كَفَرْتُ بِما أَشْرَكْتُمُونِ مِنْ قَبْلُ
ابراهيم / 22 و در جاى ديگر آمده
إِذْ تَبَرَّأَ الَّذِينَ اتُّبِعُوا مِنَ الَّذِينَ اتَّبَعُوا وَ رَأَوُا الْعَذابَ وَ تَقَطَّعَتْ بِهِمُ الْأَسْبابُ
بقره / 166 .