فَرِيقاً هَدى وَ فَرِيقاً حَقَّ عَلَيْهِمُ الضَّلالَةُ
اعراف / 30 .
در اينجا سؤالى پيش مىآيد و آن اينكه : چرا همه به راه اعتدال نمىآيند و بسيارى از « طريق جائر » پيروى مىكنند ؟ در جواب فرموده : اين بدان علّت است كه خدا مردم را در ظرف اختيار آفريده است و اگر خدا مىخواست همهء شما را به اجبار هدايت مىكرد ولى نخواسته است .
در الميزان علّت آمدن اين آيه را چنين فرموده است : در دو آيه
تَحْمِلُ أَثْقالَكُمْ
-
وَ الْخَيْلَ وَ الْبِغالَ
قطع طريق و راه رفتن گفته شد ، مناسب آمد كه رفتن راه معنوى نيز كه انسان را به سعادت مىرساند گفته شود .
10 -
هُوَ الَّذِي أَنْزَلَ مِنَ السَّماءِ ماءً لَكُمْ مِنْهُ شَرابٌ وَ مِنْهُ شَجَرٌ فِيهِ تُسِيمُونَ
از اين آيه باز به آيات توحيد مىرسيم كه خدا در اثر تبخير درياها از آسمان باران مىباراند كه آب آشاميدنى از آن است و روئيدنيها از آن مىرويند و حيوانات را در آن مىچرانيم . آب درياها را نه مىشود خورد و نه مىشود روئيدنيها را آبيارى كرد ، همهء آبهاى شيرين به واسطه تبخير درياها و بارانهاست ، « منه » در اول بيان و در دوم نشويه است يعنى از آن است براى شما نوشيدنى و از آنست روئيدنى ، شجر در اصطلاح درخت را گويند ولى گاهى بروئيدنى نيز گفته مىشود .
به قرينهء
فِيهِ تُسِيمُونَ
مراد اعم است كه شامل روئيدنيها هم مىشود . روئيدن گياهان و تبديل مواد زمين و گازهاى هوا به گياه از اسرار عجيب خلقت است ، ناگفته نماند : آيات گذشته راجع به حيوانات بود ولى از اين آيه نباتات مطرح است .
11 -
يُنْبِتُ لَكُمْ بِهِ الزَّرْعَ وَ الزَّيْتُونَ وَ النَّخِيلَ وَ الْأَعْنابَ وَ مِنْ كُلِّ الثَّمَراتِ إِنَّ فِي ذلِكَ لَآيَةً لِقَوْمٍ يَتَفَكَّرُونَ