( ج ن ن ) اين مطلب را به تفصيل آوردهام .
ناگفته نماند : اين دو آيه مقدمهء مطالب آيات بعدى است ، تفاوت خلقت انس و جن نشان مىدهد كه انسان براى خلافت خدا و كشف اسرار طبيعت از لحاظ ساختمان بدنى آمادگى دارد ولى ساختمان وجودى جن و ملائكه آن آمادگى را ندارد . شايد براى بيان آمادگى و عدم آن ، اين دو آيه به طور مقدمه آمده است .
28 -
وَ إِذْ قالَ رَبُّكَ لِلْمَلائِكَةِ إِنِّي خالِقٌ بَشَراً مِنْ صَلْصالٍ مِنْ حَمَإٍ مَسْنُونٍ
.
اين آيه در جاى ديگر چنين آمده است :
إِذْ قالَ رَبُّكَ لِلْمَلائِكَةِ إِنِّي خالِقٌ بَشَراً مِنْ طِينٍ
ص / 71 آن وقت همه آنچه در اين آيات آمده در سورهء ص نيز آمده است ، ظاهرا اين همانست كه در سورهء بقره / 30 آمده است :
وَ إِذْ قالَ رَبُّكَ لِلْمَلائِكَةِ إِنِّي جاعِلٌ فِي الْأَرْضِ خَلِيفَةً . . .
على هذا منظور از « بشر » در اين آيات همان « آدم » در آيات بقره و در آيات ديگر است ، پس منظور از
إِنِّي خالِقٌ بَشَراً
همان
إِنِّي جاعِلٌ فِي الْأَرْضِ خَلِيفَةً
است .
در مجمع البيان فرموده : بشر ( بر وزن شرف ) جمع بشره و آن ظاهر پوست است انسان را از آن سبب بشر گفتهاند كه پوشش ظاهر او مانند حيوانات از پشم و مو و كرك پوشيده نيست . راغب گويد : در هر كجا از قرآن كه جثه و شكل ظاهرى انسان مراد بوده لفظ بشر آمده است على هذا منظور از « بشرا » جثه و جسد است و بعد از نفخ روح كه در آيه بعدى خواهد آمد ، لفظ انسان به او اطلاق مىشود .
29 -
فَإِذا سَوَّيْتُهُ وَ نَفَخْتُ فِيهِ مِنْ رُوحِي فَقَعُوا لَهُ ساجِدِينَ
اين تعبير در آيات 9 سورهء سجده و 72 ص نيز آمده است از اين آيه و آيه »