اين آيه مىرساند كه وظيفه پيغمبر تبليغ است ، بايد به حرف آنها كه معجزهء ديگرى مىخواهند گوش ندهد ، حتى منتظر نتيجهء انكار مشركان و گرفتار شدن آنها نيز نباشد « ما » در « ان ما » زائد و براى تاكيد است ، يعنى اگر بعضى از عذاب موعود آنها را به تو نشان دهيم يا تو را به ميرانيم كه عذاب آنها را نه بينى در هر حال وظيفه تو تبليغ و حسابگرى بر عهدهء ماست .
41 -
أَ وَ لَمْ يَرَوْا أَنَّا نَأْتِي الْأَرْضَ نَنْقُصُها مِنْ أَطْرافِها وَ اللَّهُ يَحْكُمُ لا مُعَقِّبَ لِحُكْمِهِ وَ هُوَ سَرِيعُ الْحِسابِ
.
اين آيه در رابطه با عذاب موعود و حتمى بودن آنست ، يعنى حتى اگر تو هم از دنيا به روى عذاب خدايى از آنها دست بردار نخواهد بود ، منظور از آمدن خدا ، آمدن فرمان و عذاب خداست و ناقص كردن اطراف زمين ، هلاك شدن امتها و اقوام بشرى است نظير :
بَلْ مَتَّعْنا هؤُلاءِ وَ آباءَهُمْ حَتَّى طالَ عَلَيْهِمُ الْعُمُرُ أَ فَلا يَرَوْنَ أَنَّا نَأْتِي الْأَرْضَ نَنْقُصُها مِنْ أَطْرافِها أَ فَهُمُ الْغالِبُونَ
انبياء / 44 كه در هلاك امتها از آيه اولى روشنتر است . در احتجاج طبرسى از امير المؤمنين عليه السّلام نقل شده است « يعنى بذلك ما يهلك من القرون . . . اهل تفسير گفتهاند :
« ننقصها من اطرافها باماتة اهلها » از امام صادق عليه السّلام نقل شده : آن رفتن علماء و فقهاء و اخيار اهل ارض است « 1 » به نظرم آن از باب تطبيق است و گرنه آيه در آن صدد نيست و اللَّه العالم .
جمله
وَ اللَّهُ يَحْكُمُ . . .
حكايت مىكند كه حكم عذاب را خدا مىدهد و كسى جلو او را نتواند گرفت و از حكم او مانع نتواند شد يعنى كسى نمىتواند حكم و عذاب خدا را تعقيب كند و از آن جلوگيرى نمايد و او حسابگر سريعى
هامش
( 1 )
مجمع البيان عن ابى عبد اللَّه ( ع ) « ننقصها بذهاب علمائها و فقهائها و خيار اهلها » .