و مىداند نطفهاى را كه رحمها فاسد مىكنند و از بين مىبرند و مىداند آنچه را كه رحمها زياد مىكنند و به جاى يك فرزند دو فرزند يا بيشتر مىكنند . در تفسير عياشى از محمّد بن مسلم و حمران و زراره از امام باقر و امام صادق عليهما السّلام نقل كرده است كه فرمودند : مىداند آنچه هر مؤنث از مذكر و مؤنث حمل مىكند و مىداند آنچه را كه به حمل و جنين مبدل نشده و مىداند آنچه را كه زايد مىشود از مؤنث يا مذكر « 1 » نظير اين آيه است آيهء :
يَهَبُ لِمَنْ يَشاءُ إِناثاً وَ يَهَبُ لِمَنْ يَشاءُ الذُّكُورَ أَوْ يُزَوِّجُهُمْ ذُكْراناً وَ إِناثاً وَ يَجْعَلُ مَنْ يَشاءُ عَقِيماً
شورى / 49 - 50 جملهء اول در جاى
يَعْلَمُ ما تَحْمِلُ كُلُّ أُنْثى
جمله دوم كه دادن پسر و دختر باشد ، در جاى
وَ ما تَزْدادُ
است ، جمله سوم و عقيم بودن همان
تَغِيضُ الْأَرْحامُ
و فاسد كردن نطفه است .
در بعضى از روايات « تغيض » به كمتر از نه ماه زائيدن و « تزداد » اضافه شدن مدت حمل بيشتر از نه ماه است ، اقوال مفسران در معنى آيه مختلف است به آنچه گفته شد ، اعتماد نگارنده بيشتر است
وَ كُلُّ شَيْءٍ عِنْدَهُ بِمِقْدارٍ
راجع به صدر آيه است يعنى هر چيز در نزد خدا به اندازه و ميزان است ، بچهها و نطفهها روى تقدير خدايى چنين مىشوند
وَ خَلَقَ كُلَّ شَيْءٍ فَقَدَّرَهُ تَقْدِيراً
فرقان / 2 .
9 -
عالِمُ الْغَيْبِ وَ الشَّهادَةِ الْكَبِيرُ الْمُتَعالِ
.
ادامهء آيهء ما قبل است ، غيب و نهان هر چيزى است كه از حسّ و ادراك
هامش
( 1 )
« محمد بن مسلم و حمران و زرارة عنهما » قال . ما تحمل كل انثى او ذكر و ما تغيض الارحام قال ما لم يكن حملا و ما تزداد من انثى او ذكر »
يعنى : « ما تزداد على واحد » به نظر مىآيد عبارت روايت چنين باشد
« ما تحمل كل انثى من ذكر او انثى » .