النَّاسِ لا يُؤْمِنُونَ
.
اين آيه در رابطه با آيهء
فَاعْلَمُوا أَنَّما أُنْزِلَ بِعِلْمِ اللَّهِ
است كه مىگويد :
صاحبان بصيرت به اين قرآن ايمان مىآورند ، قبل از معنى آيه لازم است مفردات آن را توضيح بدهيم :
أَ فَمَنْ . . .
مبتداء است و خبر آن محذوف مىباشد و تقدير آن « ا فمن كان على بينة . . . كمن ليس كذلك » مراد از بينه ، بصيرت و بينايى است مانند :
أَدْعُوا إِلَى اللَّهِ عَلى بَصِيرَةٍ أَنَا وَ مَنِ اتَّبَعَنِي
يوسف / 108 و مانند :
أَ فَمَنْ كانَ عَلى بَيِّنَةٍ مِنْ رَبِّهِ كَمَنْ زُيِّنَ لَهُ سُوءُ عَمَلِهِ
محمّد / 14 على هذا مراد از آن قرآن نيست .
منظور از شاهد كسى است كه به صدق مطلبى شهادت و گواهى دهد و به آن اقرار كند و ايمان آورد مانند :
قُلْ أَ رَأَيْتُمْ إِنْ كانَ مِنْ عِنْدِ اللَّهِ وَ كَفَرْتُمْ بِهِ وَ شَهِدَ شاهِدٌ مِنْ بَنِي إِسْرائِيلَ عَلى مِثْلِهِ فَآمَنَ وَ اسْتَكْبَرْتُمْ
احقاف / 10 ، ضمير « منه » راجع است به « من » موصول .
وَ يَتْلُوهُ شاهِدٌ مِنْهُ
يعنى گواهى از خود او در پشت سر او است . على هذا مراد از شاهد انسانى است كه اقرار و ايمان او ، به طرف آرامش و قدرت قلب مىدهد ، در روايات شيعه و سنّى آمده : مراد از شاهد على بن ابى طالب عليه السّلام است چنان كه خواهد آمد .
ضمير
وَ مِنْ قَبْلِهِ
راجع است به « من » موصول ،
إِماماً وَ رَحْمَةً
حال است از
كِتابُ مُوسى
مانند :
وَ مِنْ قَبْلِهِ كِتابُ مُوسى إِماماً وَ رَحْمَةً وَ هذا كِتابٌ مُصَدِّقٌ لِساناً عَرَبِيًّا
احقاف / 12 آرى كتاب موسى پيشوا و رحمت خدا بود .
أُولئِكَ يُؤْمِنُونَ بِهِ
اشاره است به
أَ فَمَنْ كانَ عَلى بَيِّنَةٍ مِنْ رَبِّهِ
و مراد از آن در اين اشاره ظاهرا عموم است
فَلا تَكُ فِي مِرْيَةٍ مِنْهُ
يعنى در حق بودن قرآن شك نكن كه تو در بينه هستى و شاهدى از خوددارى و پيش از تو كتاب موسى نيز چنين بوده است .