نتيجهء تلاش و كار انسان به طور كامل به او برسد
وَ هُمْ فِيها لا يُبْخَسُونَ
تأكيد است براى
نُوَفِّ إِلَيْهِمْ . . .
اين آيه در عين تهديد گوشهاى از نظام زندگى را بيان مىكند و آن اينكه : تلاش و كار و كوشش انسان در زندگى اثر و نتائج مفيد و درخشان دارد ، اگر انسان مؤمن و اهل توحيد باشد نتيجهء كارش در دنيا و آخرت هر دو به او مىرسد و اگر كافر و مشرك باشد فقط در دنيا نتيجه كارش را خواهد ديد و كامياب خواهد شد .
اين مطلب در آيه ديگرى چنين آمده است :
مَنْ كانَ يُرِيدُ حَرْثَ الْآخِرَةِ نَزِدْ لَهُ فِي حَرْثِهِ وَ مَنْ كانَ يُرِيدُ حَرْثَ الدُّنْيا نُؤْتِهِ مِنْها وَ ما لَهُ فِي الْآخِرَةِ مِنْ نَصِيبٍ
شورى / 2 لفظ حرث مبين آنست كه : عمل مانند مزرعه است كه عايد و اثر دارد .
و در آيهء ديگرى چنين مىخوانيم :
مَنْ كانَ يُرِيدُ الْعاجِلَةَ عَجَّلْنا لَهُ فِيها ما نَشاءُ لِمَنْ نُرِيدُ ثُمَّ جَعَلْنا لَهُ جَهَنَّمَ يَصْلاها مَذْمُوماً مَدْحُوراً
اسراء / 18 ، بهر حال تلاش انسانها موجب كاميابى است يا در هر دو جهان و يا فقط در دنيا .
16 -
أُولئِكَ الَّذِينَ لَيْسَ لَهُمْ فِي الْآخِرَةِ إِلَّا النَّارُ وَ حَبِطَ ما صَنَعُوا فِيها وَ باطِلٌ ما كانُوا يَعْمَلُونَ
.
اين آيه با آيهء سابق كه گفته شد هر دو يك حقيقت را بيان مىكنند ، به - هر حال آنهايى كه فقط دنيا را مىخواهند و فقط براى دنيا كار مىكنند ، اين گونه اشخاص قهرا كافر هستند و نظرى جز به دنيا ندارند لذا در آخرت جز آتش نخواهند داشت ، حبط و باطل بودن اعمالشان نسبت به آخرت است امّا در دنيا بهرهمند خواهند بود ، دو جملهء : « حبط . . . و باطل . . . » تفسير هستند براى
لَيْسَ لَهُمْ فِي الْآخِرَةِ إِلَّا النَّارُ
خدايا به تو از عذاب آخرت پناه مىبريم .
17 -
أَ فَمَنْ كانَ عَلى بَيِّنَةٍ مِنْ رَبِّهِ وَ يَتْلُوهُ شاهِدٌ مِنْهُ وَ مِنْ قَبْلِهِ كِتابُ مُوسى إِماماً وَ رَحْمَةً أُولئِكَ يُؤْمِنُونَ بِهِ وَ مَنْ يَكْفُرْ بِهِ مِنَ الْأَحْزابِ فَالنَّارُ مَوْعِدُهُ فَلا تَكُ فِي مِرْيَةٍ مِنْهُ إِنَّهُ الْحَقُّ مِنْ رَبِّكَ وَ لكِنَّ أَكْثَرَ