به نظر ديگران مراد از « كلمة » وعدهء عذاب و جمله
أَنَّهُمْ لا يُؤْمِنُونَ
علّت حتمى بودن وعدهء عذاب است ، به هر حال اين آيه تكميل مطلب دو آيه گذشته است .
34 -
قُلْ هَلْ مِنْ شُرَكائِكُمْ مَنْ يَبْدَؤُا الْخَلْقَ ثُمَّ يُعِيدُهُ قُلِ اللَّهُ يَبْدَؤُا الْخَلْقَ ثُمَّ يُعِيدُهُ فَأَنَّى تُؤْفَكُونَ
.
اين آيه استدلال دوم بر ربوبيت و تدبير خداست مراد از ابتداء خلقت و اعادهء آن به قرينه
وَ هُوَ الَّذِي يَبْدَؤُا الْخَلْقَ ثُمَّ يُعِيدُهُ وَ هُوَ أَهْوَنُ عَلَيْهِ . . .
روم / 27 و آيه همين سوره ، دنيا و معاد است و چون مشركان عقيده به معاد نداشتند لذا فرموده :
كه پيغمبر جواب بدهد كه
قُلِ اللَّهُ يَبْدَؤُا الْخَلْقَ . . .
« پس ، از قبول حق به كجا بر مىگرديد ؟ و هواهاى نفسانى شما را به كجا برمىگردانند . ولى در آيه اول آمده :
فَسَيَقُولُونَ اللَّهُ . . .
چون چارهاى از اقرار نداشتند ، به نظر مىآيد :
تمام بودن استدلال در اين آيه از آن جهت است كه مشركان به آفرينش ابتدايى و به وجود خداى خالق عقيده داشتند و اين لازم گرفته است كه بگويند : خدايى كه آفرينش از اوست به اعادهء آن نيز تواناست .
35 -
قُلْ هَلْ مِنْ شُرَكائِكُمْ مَنْ يَهْدِي إِلَى الْحَقِّ قُلِ اللَّهُ يَهْدِي لِلْحَقِّ أَ فَمَنْ يَهْدِي إِلَى الْحَقِّ أَحَقُّ أَنْ يُتَّبَعَ أَمَّنْ لا يَهِدِّي إِلَّا أَنْ يُهْدى فَما لَكُمْ كَيْفَ تَحْكُمُونَ
.
استدلال سوم بر ربوبيت و الوهيت خداست از طريق هدايت بندگان كه معبودهاى باطل راهى به آن ندارند ، هدايت با « الى » و « لام » هر دو متعدى مىشود چنان كه در مجمع البيان فرموده است على هذا « يهدى الحق و للحق » هر دو به يك معنى است ، هدايت به حق به وسيله فراهم آوردن اسباب آن از قبيل ارسال رسل و نشاندادن راههاى دنيا و آخرت است كه از معبودهاى باطل