كار فلانى سنجيدن آب دريا با يك ليوان است ، انسان با دميدن دهان خود مىتواند شعلهء يك چراغ را خاموش كند اما خورشيد را نه ، نور اسلام كه به وسيلهء خدا گسترش مىيابد فتنههاى آنها مانند كار كسى است كه ميخواهد آفتاب را با پف دهان خاموش كند ، جملهء :
وَ يَأْبَى اللَّهُ إِلَّا أَنْ يُتِمَّ نُورَهُ
حاكى است كه تكذيب آنها اثرى نخواهد كرد از زجاج نقل شده : تقدير آيه چنين است « و يأبى اللَّه كل شيء الا اتمام نوره » اين وعده نصرت خدا به اسلام است .
33 -
هُوَ الَّذِي أَرْسَلَ رَسُولَهُ بِالْهُدى وَ دِينِ الْحَقِّ لِيُظْهِرَهُ عَلَى الدِّينِ كُلِّهِ وَ لَوْ كَرِهَ الْمُشْرِكُونَ
.
اين آيه همان آيهء 28 سورهء فتح است با اين فرق كه ذيل آن
وَ كَفى بِاللَّهِ شَهِيداً
است . و آن مشروح
أَنْ يُتِمَّ نُورَهُ
در آيهء سابق مىباشد ، به نظر مىآيد :
دِينِ الْحَقِّ
بيان است براى « الهدى » و يا منظور از دين ، عقايد و احكام و از هدى ، هدايت و راهنمايى الهى است كه توأم با دين حق است ، الف و لام در « الدين » به معناى استغراق است يعنى همهء اديان ، الميزان فرموده در اين دو آيه تشويق است بر قتال اهل كتاب ، يعنى اى مسلمانان با آنها بجنگيد تا خدا با دست شما دين خود را گسترش دهد و وعدهء خود را عملى كند .
در مجمع البيان از امام باقر صلوات اللَّه عليه نقل شده : اين گسترش و غلبه در زمان مهدى عليه السّلام خواهد بود كه در زمين كسى نماند مگر آنكه به نبوت محمّد صلّى اللَّه عليه و آله اقرار كند :
« ان ذلك يكون عند خروج المهدى من آل محمّد فلا يبقى احد الا اقر بمحمد صلّى اللَّه عليه و آله »
در تفسير عياشى و صافى و برهان و مانند آن چنين رواياتى آمده است . آرى حكومت جهانى واحد به دست آن حضرت خواهد بود ، مصداق واقعى آيه همين است ولى بايد از حالا براى آن روز تلاش نمود و از انوار اسلام استفاده كرد .
34 -
يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِنَّ كَثِيراً مِنَ الْأَحْبارِ وَ الرُّهْبانِ لَيَأْكُلُونَ