حَتَّى يُعْطُوا الْجِزْيَةَ عَنْ يَدٍ وَ هُمْ صاغِرُونَ
.
مراد از اهل كتاب يهود و نصارى هستند ، مجوس نيز از آنها است چنان كه آيهء
إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَ الَّذِينَ هادُوا وَ الصَّابِئِينَ وَ النَّصارى وَ الْمَجُوسَ وَ الَّذِينَ أَشْرَكُوا إِنَّ اللَّهَ يَفْصِلُ بَيْنَهُمْ يَوْمَ الْقِيامَةِ . . .
حج / 17 ، مجوس را در رديف ارباب اديان شمرده و از مشركان جدا كرده است ، در اين زمينه دربارهء جزيه در « نكتهها » توضيح داده خواهد شد .
مِنَ الَّذِينَ . . .
بيان
الَّذِينَ لا يُؤْمِنُونَ . . .
است .
در اين آيه براى اهل كتاب سه وصف نقل شده و علت جنگيدن با آنها همين اوصاف است . اول :
لا يُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَ لا بِالْيَوْمِ الْآخِرِ
مراد از آن ظاهرا ايمان صحيح است و گرنه اهل كتاب به وجود خدا عقيده دارند و نيز به آخرت چنان كه قرآن از آنها نقل كرده :
وَ قالُوا لَنْ يَدْخُلَ الْجَنَّةَ إِلَّا مَنْ كانَ هُوداً أَوْ نَصارى
بقره / 111 ولى ايمانشان ايمان صحيح و مقبولى نيست مثلا يهود عزير را پسر خدا مىدانند و خدا را جسم و مانند انسان مىدانند چنان كه در تورات هست كه خدا با سه فرشته زير درخت مىنشيند و ابراهيم آب مىريزد خدا دستهايش را مىشويد و طعام مىخورد و يا خدا با يعقوب كشتى مىگيرد « 1 » نعوذ باللّه از طرفى نصارى ، با جريان تثليث ، توحيد را آلوده كردهاند ، در زمينهء قيامت اعتقاد صحيحى ندارند و آن را با معيارهاى خود مىسنجند چنان كه در سورهء بقره و نساء گذشت و مىگفتند :
لَنْ تَمَسَّنَا النَّارُ إِلَّا أَيَّاماً مَعْدُودَةً
بقره / 80 دو آيهء بعدى مىتواند بيان اين جمله باشد .
دوم :
وَ لا يُحَرِّمُونَ ما حَرَّمَ اللَّهُ وَ رَسُولُهُ
آنها نه به تحريم موسى و عيسى اهميت مىدادند و نه به تحريم اسلام ، در سورهء آل عمران / 75 از آنها نقل شده كه
هامش
( 1 ) تورات سفر پيدايش آيهء 24 به بعد ، باب 19 و باب 18 آيهء 1 به بعد .