عليه السّلام نقل شده كه بحضرتش گفت : پس معناى اين لفظ ( حجّ اكبر ) چيست ؟
فرمود : اكبر ناميده شد به علّت آنكه سالى بود كه در آن مسلمين و مشركين هر دو حج آوردند ، بعد از آن مشركان حجّ نياوردند « 1 » طبرسى سه قول دربارهء آن نقل كرده كه قول دوم همين است ، على هذا حج اكبر يك دفعه بوده و تكرار نخواهد شد ولى بنا بر روايتى كه منظور از آن روز عيد اضحى است هر سال تكرار مىشود .
4 -
إِلَّا الَّذِينَ عاهَدْتُمْ مِنَ الْمُشْرِكِينَ ثُمَّ لَمْ يَنْقُصُوكُمْ شَيْئاً وَ لَمْ يُظاهِرُوا عَلَيْكُمْ أَحَداً فَأَتِمُّوا إِلَيْهِمْ عَهْدَهُمْ إِلى مُدَّتِهِمْ إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ الْمُتَّقِينَ
.
در مجمع البيان و كشاف نقل شده : رسول خدا صلّى اللَّه عليه و آله با قومى از بنى كنانه و بنى ضمرة پيمان بسته بود و از مدتشان نه ماه مانده بود و آنها عهد شكنى نكرده و به پيمان خود وفادار بودند ، در اين آيه پيمان شكنى در دو صورت ياد شده يكى آنكه چيزى از شرايط پيمان را كم كنند ، دوّم آنكه با دشمن انسان همكارى كنند و او را يارى نمايند كه نقض غير مستقيم مثلا پيمان حديبيه كه ميان مسلمانان و مشركين مكه منعقد گرديد نقض آن از طرف قريش بدين صورت بود كه قبيلهء بنو بكر هم پيمان قريش و قبيلهء خزاعه هم پيمان رسول خدا صلّى اللَّه عليه و آله بودند ، اين دو قبيله با هم جنگيدند ، قريش با دادن سلاح به بنو بكر يارى كردند و اين اعانت بر عليه مسلمانان محسوب شد تا پيمان حديبيه نقض گرديد ، رسول خدا صلّى اللَّه عليه و آله از اين نقض پيمان استفاده كرد و به مكه لشكر كشيد و آن را فتح كرد ( الميزان ) .
ذيل آيه فرموده : بايد عهد كسانى كه عهد نشكستهاند محترم شمرده شود
هامش
( 1 ) « فقيل له فما معنى هذه اللفظة الحج الاكبر ؟ فقال انما سمّى الاكبر لانها كانت سنة حج فيها المسلمون و المشركون و لم يحج المشركون بعد تلك السنة » ( صافى ) .