احترام به چنين عهد از تقوى است و خدا متقيان را دوست دارد .
5 -
فَإِذَا انْسَلَخَ الْأَشْهُرُ الْحُرُمُ فَاقْتُلُوا الْمُشْرِكِينَ حَيْثُ وَجَدْتُمُوهُمْ وَ خُذُوهُمْ وَ احْصُرُوهُمْ وَ اقْعُدُوا لَهُمْ كُلَّ مَرْصَدٍ
.
مراد از
الْأَشْهُرُ الْحُرُمُ
ماههاى چهارگانه است كه در آيهء دوم گذشت نه ماههاى حرام مشهور ، الف و لام آن براى عهد است ، منظور از « المشركين » عهدشكنان آنهاست ، منظور از دستورهاى چهارگانه تار و مار كردن و ريشه كن كردن آنهاست به هر وجهى كه ممكن باشد و آن اينكه هر كجا يافتيد آنها را بكشيد در حل باشد يا در حرم ، در ماههاى حرام باشد كه جنگ در آنها حرام است يا در غير آن ، اگر به قتل دسترسى نشد گرفتار و بازداشت نمائيد و يا آنها را به محاصره بكشيد و از حركت و فعاليتشان مانع شويد و اگر جايشان را ندانستيد براى آنها كمين كنيد و گرفتار نمائيد يا بكشيد .
فَإِنْ تابُوا وَ أَقامُوا الصَّلاةَ وَ آتَوُا الزَّكاةَ فَخَلُّوا سَبِيلَهُمْ إِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ
.
چون توبه و اظهار اسلام ممكن است ظاهرى باشد ، لازم است به وسيلهء نماز و زكات معلوم شود كه اسلام آورده و در صف اهل اسلام قرار گرفتهاند ، در اين صورت آزادشان مىگذارند ، جملهء
إِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ
حاكى است كه گناهان گذشتهءشان آمرزيده خواهد شد ، ممكن است تعليل
فَخَلُّوا . . .
باشد يعنى آنها را رها كنيد و متصف به صفت خدا باشيد كه غفور و رحيم است .
بايد دانست : رابطهء اين آيه با آيهء
وَ إِنْ جَنَحُوا لِلسَّلْمِ فَاجْنَحْ لَها وَ تَوَكَّلْ عَلَى اللَّهِ . . .
انفال : 61 آن است كه مشركان در حال توطئه و كافر حربى بودند و در عين حال در داخل مملكت اسلامى بودند ، ظهور آيهء انفال در آن است كه آنها براى خود مكان مستقلى داشتند و آن گهى ديگر اميدى نبود كه به زندگى