چهار ماه از دهم ذو الحجة ( روز قربان ) شروع شده و در دهم ربيع الثانى تمام مىشد چنان كه در تفسير عياشى از حريز از امام صادق عليه السّلام نقل شده است ، به قول بعضى از بيستم ذو الحجة شروع شده ، محرم ، صفر ، ربيع الاول و در بيستم ربيع الثانى تمام مىشد ، به قول بعضى از اول شوّال تا آخر محرم است ولى اعتمادى بر اين دو قول نيست .
ظاهرا اين مهلت براى آن بود كه مجال تفكّر و بررسى صلاح و فساد را داشته باشند .
3 -
وَ أَذانٌ مِنَ اللَّهِ وَ رَسُولِهِ إِلَى النَّاسِ يَوْمَ الْحَجِّ الْأَكْبَرِ أَنَّ اللَّهَ بَرِيءٌ مِنَ الْمُشْرِكِينَ وَ رَسُولُهُ فَإِنْ تُبْتُمْ فَهُوَ خَيْرٌ لَكُمْ وَ إِنْ تَوَلَّيْتُمْ فَاعْلَمُوا أَنَّكُمْ غَيْرُ مُعْجِزِي اللَّهِ وَ بَشِّرِ الَّذِينَ كَفَرُوا بِعَذابٍ أَلِيمٍ
.
در اين آيه سخن از « 1 » سه وجه است اوّل اعلام برائت به مردم مسلمان در روز حج اكبر ، كه بدانند خدا و رسولش از مشركان بيزار هستند ، على هذا ظاهرا مراد از « الناس » مسلمانان باشند دوم خطاب به مشركان است كه اگر از مهلت چهار ماهه استفاده كرده و توبه نموده و اسلام آوردند به خيرشان تمام مىشود و گرنه بر اراده و دستور خدا پيشى نتوانند گرفت .
سوم : خطاب به رسول خدا صلّى اللَّه عليه و آله كه به كفار مژدهء عذاب اليم را بدهد .
اما مراد از حج اكبر ، در آن چند قول هست اول آنكه حج اكبر در سال نهم هجرت بود كه مسلمين و مشركين مشتركا حج آوردند و از آن پس مشركان از حج ممنوع شدند در تفسير برهان در ذيل روايت فضيل بن عياض از امام صادق
هامش
( 1 ) برائت از مشركان بايد هميشه سرمشق مسلمانان باشد ، برائت از استكبار جهانى و از آمريكا و شوروى و شرق و غرب ، كه امروز در حج انجام مىگيرد ، ادامهء همان است كه توسط رسول خدا ( ص ) در آن روز انجام گرفت .