106 و 107 -
يَوْمَ تَبْيَضُّ وُجُوهٌ وَ تَسْوَدُّ وُجُوهٌ فَأَمَّا الَّذِينَ اسْوَدَّتْ وُجُوهُهُمْ أَ كَفَرْتُمْ بَعْدَ إِيمانِكُمْ فَذُوقُوا الْعَذابَ بِما كُنْتُمْ تَكْفُرُونَ وَ أَمَّا الَّذِينَ ابْيَضَّتْ وُجُوهُهُمْ فَفِي رَحْمَتِ اللَّهِ هُمْ فِيها خالِدُونَ
.
ظاهرا « يوم » ظرف عذابى است كه در آيهء سابق آمده يعنى : اين عذاب در روزى است كه در آن چهرههايى سفيد و چهرههايى سياه خواهند بود « 1 » ظهور اين دو آيه با آيهء سابق آن است كه : سيه رويان كسانى هستند كه بعد از ايمان آوردن و آمدن دلائل روشن ، اختلاف كردهاند راه كفر و نفاق افكندهاند و سفيد رويان آنهايى هستند كه در دين حق باقى ماندهاند در آيات ديگرى نيز راجع به سياه و سفيد بودن چهرههاى مردمان در قيامت اشاره شده است ، اينها آثار اعمال نيك و بد است كه در چهرهها آشكار خواهد شد .
108 -
تِلْكَ آياتُ اللَّهِ نَتْلُوها عَلَيْكَ بِالْحَقِّ وَ مَا اللَّهُ يُرِيدُ ظُلْماً لِلْعالَمِينَ
« 2 » .
مراد آن است كه خدا به آنها ظلم نمىكند ، بلكه آنها سفارش خدا را ناديده گرفته و رو سياه مىشوند ولى ديگران اهميت داده ، رو سفيد مىگردند آرى :
إِنَّ اللَّهَ لا يَظْلِمُ النَّاسَ شَيْئاً وَ لكِنَّ النَّاسَ أَنْفُسَهُمْ يَظْلِمُونَ
يونس / 44 .
109 -
وَ لِلَّهِ ما فِي السَّماواتِ وَ ما فِي الْأَرْضِ وَ إِلَى اللَّهِ تُرْجَعُ الْأُمُورُ
.
جملهء اول راجع بمالكيت اشياء ، و جملهء دوم مربوط به تصرف و حكومت خدا بر اشياء است ، آيه مربوط است به
وَ مَا اللَّهُ يُرِيدُ ظُلْماً
يعنى كسى ظلم مىكند كه احتياج و كمبودى داشته باشد ، خدا كه مالك موجودات و حاكم بر آنهاست ، چه « كم بودى » دارد تا براى جبران آن ظلم كند ؟ و آن گهى : وقتى كه همه مال
هامش
( 1 ) اين مانع آن نيست كه عذاب در آيهء گذشته شامل دنيا و آخرت باشد ، لفظ « ا كفرتم » تقديرش : « يقال لهم ا كفرتم » است .
( 2 ) « ظلما » نكره در سياق نفى و مفيد عموم است يعنى : خدا هيچ ظلمى به مردم نمىكند .