آن نازل شد كه : آنچه بتوانيد تقوى كنيد .
بايد دانست : حق تقوى و تقواى لايق به خدا ، كار ممكن است و گرنه به آن مأمور نمىشديم و از روايت گذشته حد آن معين شد ، در اين صورت ، تقواى لائق به خدا به همه ميسر است ولى اين تقوى با قدرت و استقامت اشخاص فرق مىكند و هر كس نسبت به طاقت خود مىتواند در آن قدم بردارد ، على هذا آيه
اتَّقُوا اللَّهَ حَقَّ تُقاتِهِ
دستور مىدهد كه به راه تقوى وارد شويد و آيهء
. . . مَا اسْتَطَعْتُمْ
مىگويد : پس از وارد شدن ، در مراتب آن به قدر وسعت بكوشيد ، پس آيهء
مَا اسْتَطَعْتُمْ
در طول آيهء
حَقَّ تُقاتِهِ
واقع شده نه اينكه ناسخ آن است . « 1 » اما روايت : در تفسير آلاء الرحمن فرموده : طبرسى روايت را از امام باقر و صادق عليهما السّلام نقل كرده ، آن گاه در آلاء الرحمن گفته : روايت را از حضرت باقر عليه السّلام پيدا نكردم بلى عياشى آن را از حضرت صادق عليه السّلام نقل كرده ولى واسطهء ما بين خود و امام عليه السّلام را نقل نكرده . . . به هر حال ناچار بايد روايت را ناديده بگيريم و يا به نحوى تأويل كنيم .
103 -
وَ اعْتَصِمُوا بِحَبْلِ اللَّهِ جَمِيعاً وَ لا تَفَرَّقُوا
.
منظور از حبل اللَّه دين خداست كه ريسمان و رابطهايست ما بين خدا و خلق . و در روايت معروف « ثقلين » از قرآن به
بِحَبْلِ اللَّهِ
تعبير شده و آن بهترين تعبيرى است ، اين جمله مسلمانان را به اتحاد و هم بستگى در راه خدا كه از بزرگترين عوامل پيروزى است دعوت مىكند « 2 » .
وَ اذْكُرُوا نِعْمَتَ اللَّهِ عَلَيْكُمْ إِذْ كُنْتُمْ أَعْداءً فَأَلَّفَ بَيْنَ قُلُوبِكُمْ فَأَصْبَحْتُمْ بِنِعْمَتِهِ إِخْواناً
.
هامش
( 1 ) اقتباس از الميزان و آلاء الرحمن .
( 2 ) در روايات آمده :
« على بن ابى طالب حبل اللَّه المتين »
و در بعضى
« آل محمد عليهم السلام هم حبل اللَّه »
اينها ظاهرا بيان مصداق هستند زيرا آنها عليهم السلام نيز مصداق حبل ا - للَّه مىباشند .