وَ يَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنْكَرِ . .
توبه / 71 و مثل :
كُنْتُمْ خَيْرَ أُمَّةٍ أُخْرِجَتْ لِلنَّاسِ تَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ . . .
آل عمران / 110 و مثل :
إِلَّا الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ وَ تَواصَوْا بِالْحَقِّ وَ تَواصَوْا بِالصَّبْرِ
عصر / 3 ، اين آيات چنان كه مىبينيم حاكى از وظيفهء عمومى بودن امر به معروف و نهى از منكر است ولى آيهء
وَ لْتَكُنْ مِنْكُمْ أُمَّةٌ يَدْعُونَ إِلَى الْخَيْرِ وَ يَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ . . .
حاكى است كه اين ، وظيفهء يك دستهء مخصوص مىباشد .
ظاهر آن است كه در اسلام دو گونه امر به معروف وجود دارد يكى گروه امر به معروف كه از طرف دولت اسلامى تعيين مىشوند كه كارشان تعليم مطالب دينى و امر به معروف و نهى از منكر است اين گروه به كارهاى جامعه نظارت دقيق خواهند داشت و وظيفه دارند حتى با اعمال زور جامعه را پاك نگاهدارند و اينكه در مراتب امر به معروف نصيحت ، خشونت ، كتك زدن و زخمى كردن و غيره آمده ، معلوم است كه كار همه نيست و از هر كس ساخته نمىباشد .
در كافى از حضرت صادق عليه السّلام نقل شده كه مسعدة بن صدقه گويد از آن حضرت پرسيدند : آيا امر به معروف و نهى از منكر به همهء امت واجب است ؟
فرمود : نه . گفتند : چرا ؟ فرمود : آن فقط بر شخص نيرومند و مطاع واجب است كه معروف را از منكر مىشناسد نه بر ضعيفى كه راهى را آشنا نيست و نمىداند از كجا به كجا مىرود . . . دليل آن كلام خداست كه فرمايد :
وَ لْتَكُنْ مِنْكُمْ أُمَّةٌ . . .
و آن خاص است نه عام « 1 » . . .
در ضمن روايتى از حضرت باقر صلوات اللَّه عليه نقل شده : امر به معروف و نهى از منكر راه انبياء و كار نيكان است آن واجب بزرگى است كه بوسيلهء آن واجبات عملى مىشود ، راهها امن مىگردند ، كسبها حلال مىشوند ، حق مظلومان به خودشان باز مىگردد ، زمين آباد مىشود ، از دشمنان انتقام گرفته مىشود و كار
هامش
( 1 )
كافى 5 ص 59 « قال انما هو على القوى المطاع العالم بالمعروف من المنكر . . . » .