كار كه كسى فقط براى خدا انفاق كند و ريا ننمايد و منت نگذارد و در آشكار كردن و پنهان نمودن نظرش فقط به پاداش خدايى باشد ، بر عهدهء تو نيست و از تو ساخته نمىشد بلكه فقط خدا مىتواند هر كه را مىخواهد به اين كار موفق فرمايد ، تو فقط راههاى آن را بازگو و روشن مىكنى و از تو هدايت قولى ساخته است .
خلاصه : اين كلام جملهء معترضه و شايد براى تسليت رسول خدا صلّى اللَّه عليه و آله باشد كه ناراحت مىشد چرا مردم مطابق نظر خدا انفاق نمىكنند ؟ ! در مجمع البيان از ابن عباس نقل شده : مسلمانان حاضر نبودند بر غير مسلمان انفاق كنند خدا اين آيه را نازل كرد يعنى انفاق به آنها بلا مانع است و به قولى دربارهء اسماء دختر ابو بكر نازل شد كه مادر و مادر بزرگش با آنكه مشرك بودند از وى كمك خواستند گفت بايد از رسول خدا صلّى اللَّه عليه و آله اجازه بگيرم تا آيه نازل شد ( يعنى انفاق مانعى ندارد ) در المنار نيز نظير آن را نقل كرده و پذيرفته است ولى به نظر نگارنده اين مطلب ربطى به آيه ندارد ، و تناسبى نمىتوان پيدا كرد .
وَ ما تُنْفِقُوا مِنْ خَيْرٍ فَلِأَنْفُسِكُمْ وَ ما تُنْفِقُونَ إِلَّا ابْتِغاءَ وَجْهِ اللَّهِ
.
باز خطاب متوجه به مؤمنين مىشود ، مراد از « خير » مال است ، مال را از آن خير گويند كه مورد اختيار و پسند انسان است يعنى : آنچه انفاق مىكنيد نفعش به خود شما عايد است ، جامعه آرام و معتدل مىشود ، راحت و با قلب آرام زندگى مىكنيد ، در آخرت پاداش نيكو مىبريد .
به نظرم اين جمله مربوط به
« وَ لا تَيَمَّمُوا . . . »
است يعنى : حالا كه فايدهء آن عايد به شما است چرا مال ناپاك و ناپسند را انفاق مىكنيد ، ممكن است به عدم منت و اذيت نيز اشاره باشد ، هكذا جملهء خبريهء
وَ ما تُنْفِقُونَ إِلَّا ابْتِغاءَ . . .
مربوط به
« لا تَيَمَّمُوا . . . »
است يعنى شما از انفاق فقط رضاى خدا را مىطلبيد