ضمير « هى » راجع است به صداقت آشكار ، فاعل « يكفر » ظاهرا خدا و يا « اخفاء » است به حكم اين آيه آشكار كردن و پنهانى دادن صدقه هر دو جايز است و بسته به اختيار شخص مىباشد ، صدقهء آشكار فوائدى دارد از جمله ترويج كار نيك و تشويق مردم ، و اينكه شخص را بخيل و بىعمل ندانند .
فوائد صدقهء پنهانى عبارت است از بىريا بودن ، شرمنده نشدن فقير و نظير آن اين عمل بسته به آنست كه شخص كدام طرف را ترجيح بدهد ، ولى اگر « خير » را اسم تفضيل بگيريم و « يكفر » راجع به صدقهء پنهانى باشد ، در اين صورت صدقهء نهان از آشكار بهتر است ، على هذا به موجب
« وَ اللَّهُ يَعِدُكُمْ مَغْفِرَةً »
همهء صدقات موجب آمرزش هستند ولى صدقهء نهان سبب مزيد آمرزش است .
ناگفته نماند در روايات اهل بيت عليهم السّلام آمده : بهتر است صدقات واجبه آشكار داده شود و صدقات مستحبى در پنهانى « 1 » حضرت صادق - صلوات اللَّه عليه - فرمايد هر آنچه خدا واجب كرده آشكار كردن از نهان داشتنش بهتر است و هر آنچه مستحبى است پنهان داشتن از آشكار كردنش بهتر مىباشد « 2 »
وَ اللَّهُ بِما تَعْمَلُونَ خَبِيرٌ
يعنى خواه آشكارا انفاق كنيد و يا در پنهانى و داراى هر نيت كه باشيد خدا دانا است و كار شما ضايع نمىشود .
272 -
لَيْسَ عَلَيْكَ هُداهُمْ وَ لكِنَّ اللَّهَ يَهْدِي مَنْ يَشاءُ
.
دربارهء
« يَهْدِي مَنْ يَشاءُ »
ذيل آيهء 26 بقره بحث شده و در ذيل
قُلِ اللَّهُمَّ مالِكَ الْمُلْكِ . . .
آل عمران / 26 بررسى خواهد شد ، لفظ « هم » على الظاهر به مسلمين راجع است نه به كفار . مراد از « هداهم » هدايت عملى است يعنى اين
هامش
( 1 ) -
عن الصادق عليه السّلام قال : الزكاة المفروضة تخرج علانية و تدفع علانية و غير الزكاة ان دفعه سرا فهو افضل « مجمع البيان » .
( 2 ) -
« كل ما فرض اللَّه عليك فاعلانه افضل من اسراره و ما كان تطوعا فاسراره افضل من اعلانه . . . » .