إِنْ تَسْتَفْتِحُوا
دليل بر اينكه خطاب متوجه بمؤمنين است يكى آيه قبل ذلكم و اين آيه وصل به آن آيه است . 2 - اينكه پيغمبر صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم دعاء كرد چنانچه گذشت . 3 - جمله
فَقَدْ جاءَكُمُ الْفَتْحُ
كلمه كم ، فتح براى مؤمنين آمد نه بر كفار . 4 - ابو جهل اگر بطلان دين خود را ميدانست و حق را براى دين محمد معتقد بود و از روى عناد و عصبيت با پيغمبر [ ص ] جنگ ميكرد چنانچه مشركين را تشجيع ميكرد براى قتال همچه دعائى نميكرد و ظاهر هم همين است زيرا آن همه معجزات كه در مكه مشاهده كرده بودند و اين همه سور قرآنيه كه در مكه نازل شده بود و آنها افصح عرب بودند حق بر آنها مكشوف شده بود و اگر حق را با اصنام خود و شرك ميدانست بر فرض دعا كند براى فتح مشركين مىكند و نيامد آنها را فتح و اگر شاك بود و حقيقة احد طرفين را نميدانست البته كنار ميرفت و انتظار ميكشيد تا فتح نصيب كدام طرف مىشود .
وَ إِنْ تَنْتَهُوا فَهُوَ خَيْرٌ لَكُمْ
انتهاء قبولى نهى و مراد نهى از جهاد است و اين دو قسم است يكى در موضوع جهاد مراعات شرائط مقرره در كتب فقهيه در كتب جهاد نمائيد كه اگر كفار فرار كردند يا القاء سلاح نمودند يا طلب امان كردند يا تسليم شدند ديگر با آنها مقاتله نكنند يا پناه بحرم آوردند و ساير شرائط ديگر و در غير مورد جهاد اگر معاهده و قرار داد بين آنها و مسلمين شد يا اهل كتاب قبول جزيه كردند يا پناه بمسلمى آوردند و امثال اينها نبايد ديگر با آنها جهاد كرد
وَ إِنْ تَعُودُوا نَعُدْ
يعنى اگر باز امر بجهاد رسيد و تكليف به آن شد نترسيد و قيام و اقدام كنيد ما هم يارى و نصرت خود را براى شما اعاده ميدهيم و در هر حال ما حافظ و ناصر شما هستيم .
لَنْ تُغْنِيَ عَنْكُمْ فِئَتُكُمْ شَيْئاً وَ لَوْ كَثُرَتْ
انتظار زيادتى عدّه و عدّه نداشته باشيد در يارى خدا كمى و زيادتى تأثير ندارد
وَ أَنَّ اللَّهَ مَعَ الْمُؤْمِنِينَ
در هر حال