نفاق است شما مثل آنها نباشيد برويد استماع كنيد و بر طبق دستورات عمل نمائيد
[ سوره الأنفال ( 8 ) : آيه 22 ]
إِنَّ شَرَّ الدَّوَابِّ عِنْدَ اللَّهِ الصُّمُّ الْبُكْمُ الَّذِينَ لا يَعْقِلُونَ ( 22 )
محققا بدترين جنبندهها نزد خدا كسانى هستند كه گوش دل آنها كر است مواعظ در آنها تأثير نميكند و زبان دل آنها لال است اقرار و اعتراف نميكنند و آنها كسانى هستند كه تعقل نميكنند و عقل ندارند .
إِنَّ شَرَّ الدَّوَابِّ
در ميان دوابّ بدتر از سگ و خوك كه نجس العين هستند نداريم و البته بمراتب كفار و منافقين و غلات و خوارج و نصاب و مرتدين انجس از كلب و خوك و اخبث از آنها هستند .
عند اللَّه اين هايى كه بدترين جنبندهها هستند نزد خدا چنين هستند و اما نزد مردم بسا از اشراف و اعيان و بزرگان محسوب ميشوند و آنها كيانند
الصُّمُّ الْبُكْمُ
مكرر گفتهايم همين نحو كه خداوند از براى اين بدن عنصرى چشم قرار داده كه محسوسات را مشاهده كند از براى روح انسانى هم چشم قرار داده كه عقل باشد كه حقايق و معارف الهيه را درك كند و اين مشركين اين چشم را ندارند و درك معارف و حقايق را نميكنند و همين نحو كه از براى اين بدن زبان قرار داده كه اظهار ما فى الضمير كند از براى روح هم زبان قرار داده كه اقرار قلبى بعقائد و معارف الهيه داشته باشند و اينها اين زبان را ندارند و ايمان و اعتراف بتوحيد و ساير حقائق دينى نميكنند
الَّذِينَ لا يَعْقِلُونَ
اينها كسانى هستند كه فاقد عقل سليم هستند زيرا كه عقل سالم عبارت از قوّهاى است كه خداوند بروح انسانى كه عبارت از نفس ناطقه است عنايت فرموده كه مميّز بين حسن و قبح و خير و شرّ ، سعادت و شقاوت ، نجات و هلاكت باشد و اين مشركين هر يك را بجاى ديگر گمان مىبرند ، قبيح را بجاى حسن ، ضرر را بجاى نفع ، شر را بجاى