و اعمال صالحه و اعمال سيئه هم از آنها صادر شده مخلوط بيك ديگر اميد است خداوند آنها را ببخشد محققا خداوند آمرزنده و رحمكننده است .
اين آيه شريفه از آيات رجاء است بلكه بعضى گفتند ارجى آيه است كه مؤمن و لو مرتكب بعض معاصى شود در صورتى كه باعث زوال ايمانش نشود و خود را مقصر بداند و اعتراف بتقصير خود كند مورد مغفرت و رحمت مىشود .
وَ آخَرُونَ
يعنى ديگران كه مراد غير منافقين باشند كه باطنا معتقد بعقائد حقه باشند
اعْتَرَفُوا بِذُنُوبِهِمْ
بسا اشخاصى هستند اهميت بمعاصى خود نميدهند و چيزى نميگيرند و گمان ميكنند آدم خوبى هستند ، و اما كسانى كه خود را گنهكار ميدانند و پشيمان ميشوند كه حقيقت توبه است كه حضرت فرمود
( كفى فى التوبة الندم )
و اعمال صالحه دارند مثل نماز ، روزه ، ساير واجبات و مستحبات و اعمال سيئه و معاصى هم از آنها صادر شده كه مفاد ( خلطوا عملا صالحا و آخر سيّئا ) است .
عَسَى اللَّهُ
در اخبار داريم كه كلمه عسى نسبت به خدا وجوب و لزوم است يعنى البته خداوند
أَنْ يَتُوبَ عَلَيْهِمْ
قبول توبه آنها را مىكند ، و از اين باب است كلمه توّاب اگر نسبت ببنده داده شد يعنى بسيار توبهكننده و اگر نسبت به خدا داده شده يعنى بسيار قبول توبه مىكند
إِنَّهُ هُوَ التَّوَّابُ الرَّحِيمُ
إِنَّكَ أَنْتَ التَّوَّابُ الرَّحِيمُ
وَ أَنَا التَّوَّابُ الرَّحِيمُ
در چهار موضع از سوره بقره
وَ أَنَّ اللَّهَ هُوَ التَّوَّابُ الرَّحِيمُ
در دو آيه بعد و در آيه 119 بدون ذكر واو عاطفه ، و در علم كلام گفتهايم همين نحوى كه واجب است بر بنده توبه كند همين نحو هم بر خدا واجب است قبول توبه زيرا حسن ملزم دارد
إِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ
ميآمرزد رحيم تفضلات هم ميفرمايد
فَأُوْلئِكَ يُبَدِّلُ اللَّهُ سَيِّئاتِهِمْ حَسَناتٍ
فرقان آيه 70