و ذمّ دنياى ملعونه وارد شده و عقل هم اين موضوع را درك مىكند كه اگر دنيا وسيله آخرت و سعادت شد بهترين چيزها است و اگر مورث شقاوت و هلاكت شد بدترين چيزها است لذا ميفرمايد
فَلَمَّا نَسُوا ما ذُكِّرُوا بِهِ
نسيان در اينجا نه بمعنى فراموشى است كه رافع تكليف است و يكى از تسعه است كه در حديث رفع است
( رفع عن امتى تسعة ( السهو و النسيان الحديث )
بلكه بمعنى بىاعتنايى و بىاهميتى و به زبان معروف گوش كرى است چنانچه در آيه شريفه است
نَسُوا اللَّهَ فَنَسِيَهُمْ
توبه آيه 68 ، و مراد از ما ذكّروا به فرمايشات انبياء و دعوت آنها بتوحيد و تصديق آنها برسالت و اطاعت آنها و ترك مخالفت آنها است .
فَتَحْنا عَلَيْهِمْ أَبْوابَ كُلِّ شَيْءٍ
اشاره بوفور نعمت از آسمان و زمين بر آنها از زيادى مال و منال و اولاد و حبوبات و فواكه و عدّه و عدّه و جاه و غيرها كه خداوند به آنها ميدهد كه هر مقدار بتوانند در معاصى طغيان و سركشى كنند
حَتَّى إِذا فَرِحُوا
حتى اينكه خود را از نيكان ميدانند و افتخار ميكنند و تكبر ميورزند و اهل ايمان و تقوى را خار و خفيف و آنها را سركوب ميكنند و بنده خود ميشمارند چنانچه يزيد تمسك به آيه
قُلِ اللَّهُمَّ مالِكَ الْمُلْكِ
مىكند و خود را عزيز و حسين عليه السّلام را ذليل ميشمارد غافل از اينكه فرعون و نمرود و شداد و صد هزار ديگر از كفار و ظلمه عزّت آنها بمراتب فوق عزت يزيد بوده و انبياء كه در شكنجه آنها افتادند ، بعضى را كشتند يا با ارّه دو نيم كردند يا سر بريدند يا سوزانيدند يا زنده زير خاك كردند آنها ذليل بودند
وَ سَيَعْلَمُ الَّذِينَ ظَلَمُوا أَيَّ مُنْقَلَبٍ يَنْقَلِبُونَ
شعراء آيه 228 .
بِما أُوتُوا
از دولت و مكنت و رياست و لشگر و قوى و امثال اينها
أَخَذْناهُمْ بَغْتَةً
به عذاب الهى از صيحه و صاعقه و غرق و خسف و غير اينها
فَإِذا هُمْ مُبْلِسُونَ
بيچاره ميشوند و آنچه در دست داشتند از آنها گرفته مىشود و هلاك