وَ تَنْسَوْنَ ما تُشْرِكُونَ
البته فراموش ميكنند حتى قسم ميخورند كه ما مشرك نبوديم
وَ اللَّهِ رَبِّنا ما كُنَّا مُشْرِكِينَ
انعام آيه 23 گذشت بيانش .
[ سوره الأنعام ( 6 ) : آيه 42 ]
وَ لَقَدْ أَرْسَلْنا إِلى أُمَمٍ مِنْ قَبْلِكَ فَأَخَذْناهُمْ بِالْبَأْساءِ وَ الضَّرَّاءِ لَعَلَّهُمْ يَتَضَرَّعُونَ ( 42 )
و هراينه بتحقيق ما بر امم سابقه ارسال رسل كرديم و چون مخالفت كردند آنها را گرفتيم بسلب نعم و نزول بليات بلكه آنها متوجه شوند و تضرع كنند و ايمان آورند .
وَ لَقَدْ أَرْسَلْنا
مفعول كه رسلا باشد محذوف است بدلالت لفظ ارسلنا از جهة اختصار
إِلى أُمَمٍ مِنْ قَبْلِكَ
امتهاى سابقه مثل امّة نوح ، هود ، صالح ، لوط ، شعيب ، موسى و غير آنها
فَأَخَذْناهُمْ
اين جمله دلالت دارد بر مخالفت و تكذيب رسل زيرا اگر ايمان آورده بودند و اطاعت نموده بودند اخذ
بِالْبَأْساءِ وَ الضَّرَّاءِ
مناسبت نداشت و مراد از بأساء فقر و تهىدستى و قحطى و عدم نزول باران و سلب عزّت و نحو اينها از نعم الهيه كه از آنها گرفته شده بود و مراد از ضرّاء نزول بلاها از امراض و اسقام و تسلّط ظالم و ساير بليّات است و غرض از اخذ بالبأساء و الضراء تنبّه و توجّه و رجوع به حق است لذا ميفرمايد
لَعَلَّهُمْ يَتَضَرَّعُونَ
و تعبير به لعلّ نه براى ترديد است چون خداوند ميداند كه اينها تضرع ميكنند يا نميكنند بلكه بمعنى ينبغى است يعنى سزاوار است نظير
اذْهَبا إِلى فِرْعَوْنَ إِنَّهُ طَغى فَقُولا لَهُ قَوْلًا لَيِّناً لَعَلَّهُ يَتَذَكَّرُ أَوْ يَخْشى
طه آيه 45 ، كه بايد متذكر شود و خشيت پيدا كند .