نهى است مثل فَلا رَفَثَ وَ لا فُسُوقَ وَ لا جِدالَ فِي الْحَجِّ بقره آيه 93 ، و گفتند نفى در مقام نهى آكد در حرمت است كانّه ميفرمايد نبايد تحقّق پذيرد پس دلالت مىكند كه انفاق بدون قصد قربت حرام است ، يا در مقام نفى است يعنى سزاوار نيست پس بدون قربت مثوبت و اجر ندارد و لو حرام نباشد . وَ ما تُنْفِقُوا مِنْ خَيْرٍ يُوَفَّ إِلَيْكُمْ ما جازمه شرطيّه است ، جزاء يُوَفَّ إِلَيْكُمْ است و ايفاء بمعنى تمام اداء است ، ايفاء دين يعنى كليّه دين اداء شد پس اين انفاق خير بمنزله قرض است كه به خدا دادهاى مَنْ ذَا الَّذِي يُقْرِضُ اللَّهَ قَرْضاً حَسَناً الايه بقره آيه 246 ، و البتّه خداوند قرض و دين خود را اداء ميفرمايد و كاملا با نفع زيادى اضعاف مضاعف ردّ مىكند به صاحبش . وَ أَنْتُمْ لا تُظْلَمُونَ ظلم در حق شما نشده چنانچه بعض جهّال توهّم كردهاند كه تشريع عبادات ماليّه از واجبات مثل خمس و زكات ، و مستحبّات مثل صدقات مندوبه ظلم است كه يكى زحمت بكشد و مالى گرد كند و به ديگران بدهد لكن اين اشتباه است . اوّلا مال را خداوند داده و دستور تصرفاتش را معيّن كرده نميشود تجاوز كرد . و ثانيا مجّانى نيست معامله و تجارتى است با خدا كه موجب نفع بسيار است و ممكن است كلمه من خير در هر دو موضع متعلّق بانفاق مستفاد از تُنْفِقُوا نباشد چنانچه گفتيم كه مراد از انفاقات واجبه و مستحبّه باشد بلكه متعلّق به كلمه ما باشد يعنى چيزى را كه انفاق ميكنيد خير باشد كه عبارت از مال حلال باشد و انفاق از مال حرام فائده و نتيجه ندارد بلكه موجب عذاب و سخط الهى است چنانچه قبلا ذكر شد و اطلاق خير بر مال حلال در قرآن داريم كُتِبَ عَلَيْكُمْ إِذا حَضَرَ أَحَدَكُمُ الْمَوْتُ إِنْ تَرَكَ خَيْراً الْوَصِيَّةُ لِلْوالِدَيْنِ وَ الْأَقْرَبِينَ الآية بقره آيه 176 .
اطيب البيان في تفسير القرآن (فارسى)ج ٣ — صفحة 58
مساهمون: السيد عبد الحسين الطيب
ص٥٨