يا عتق رقبه و اگر متمكن نباشد سه روز روزه چنانچه در قرآن ميفرمايد
فَكَفَّارَتُهُ إِطْعامُ عَشَرَةِ مَساكِينَ مِنْ أَوْسَطِ ما تُطْعِمُونَ أَهْلِيكُمْ أَوْ كِسْوَتُهُمْ أَوْ تَحْرِيرُ رَقَبَةٍ فَمَنْ لَمْ يَجِدْ فَصِيامُ ثَلاثَةِ أَيَّامٍ
مائده آيه 91 . لكن قول مشهور اقوى و احوط است .
و نذر دو قسم است مطلق و معلّق : نذر مطلق اينست كه نذر مىكند فلان عبادت را بجا بياورد ، و معلّق نذر مىكند فلان عبادت را بجا بياورد در صورتى كه فلان امر واقع شود مثلا مريضش شفا يابد يا مسافرش از سفر برگردد يا گرفتاريش رفع شود يا حاجتش برآورده شود و امثال اينها كه در صورت تحقّق معلّق عليه واجب مىشود و بدون او واجب نيست بخلاف مطلق كه مطلقا واجب است .
و نيز منقسم مىشود به نذر جايز يعنى جايز است اين نذر را بكند و منعقد مىشود و نذر حرام يعنى حرام است اين نذر و منعقد نميشود مثل نذر معصيت و اين هم دو قسم است مطلق و معلّق :
مطلق : مثل اينكه نذر كند خمر بخورد يا زنا بكند . و معلّق : نذر كند كه اگر فلان واجب را بجا آوردم زجرا على الطاعه يا فلان حرام را بجا آوردم رغبة على المعصية فلان صدقه را يا عبادت را بجا آورم ، و امّا اگر عكس باشد رغبة على الطاعة و زجرا عن المعصية جايز است .
فَإِنَّ اللَّهَ يَعْلَمُهُ
چون علمش به همه چيز ظاهر و باطنش و خصوصيّات آن و قصد منفق و ناذر احاطه دارد و البتّه هر چه مقتضى جزاء است جزاء خواهد داد .
وَ ما لِلظَّالِمِينَ مِنْ أَنْصارٍ
لفظ الظالمين اگر چه جمع محلّى بالف و لام است و افاده عموم مىكند لكن بمناسبت حكم و موضوع مراد ظالم غير مؤمن است زيرا مؤمن اگر چه ظالم باشد چه ظلم بنفس كه مورد آيه است و چه ظلم به غير كه بواسطه ايمانش هم قابل رحمت و مغفرت است و هم قابل شفاعت منتهاى امر اگر نسبت بحقوق الناس باشد ممكن است خداوند از فضل و كرمش آن قدر بمظلوم عنايت فرمايد تا از