بر غيب و بواطن ناس و لكن اختيار مىكند از پيغمبرانش هر كه را كه بخواهد پس شما ايمان آوريد به خدا و پيغمبران او و اگر ايمان آورديد و متقى و پرهيزكار شديد پس براى شما اجر و پاداش عظيمى است .
موضوع امتحان و آزمايش براى كشف باطن و مطابقة آن با ظاهر است و خداوند چون عالم ببواطن هر كسى هست احتياج بكشف ندارد ، و امتحانات الهى براى كشف بواطن است بر خود انسان كه بسا تخيّل مىكند كه باطن خود بسيار خوب است چون انسان حبّ نفس دارد بر خودش امر مشتبه مىشود ، چه بسيار اشخاص كه بواسطه دانستن بعضى از اصطلاحات خيال ميكنند مجتهد هستند . يا بواسطه فقدان اسباب معصيت توهّم عدالت ميكنند . يا بواسطه درك پارهاى از مطالب خيال ميكنند اعقل ناس هستند و غير اينها و همچنين كشف بر سايرين كه اگر خداوند مقامى به او عنايت فرمود بدانند كه بموقع بوده ، و اگر عقوبتى به او متوجه شد بفهمند بجا بوده و همچنين بفهمند كه با او چه معامله بكنند .
و توهّم نشود كه امتحان خوب را بد و بد را خوب مىكند بلكه خوبى و بدى را ظاهر ميسازد لذا بمقتضاى حكمت خداوند تمام بندهگان را امتحان ميفرمايد و آيات و اخبار در اين باب بسيار است
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ الم أَ حَسِبَ النَّاسُ أَنْ يُتْرَكُوا أَنْ يَقُولُوا آمَنَّا وَ هُمْ لا يُفْتَنُونَ وَ لَقَدْ فَتَنَّا الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ
الايه سوره عنكبوت ، و از امير المؤمنين عليه السّلام است
( لتغربلنّكم غربلة و لتبلبلنكم بلبلة ) .
لذا در اين آيه ميفرمايد
ما كانَ اللَّهُ لِيَذَرَ الْمُؤْمِنِينَ عَلى ما أَنْتُمْ عَلَيْهِ
خطاب به خود مؤمنين است و توجه از غياب بخطاب و بالعكس يكى از محسنات است و در قرآن بسيار است مثل آيه شريفه
حَتَّى إِذا كُنْتُمْ فِي الْفُلْكِ وَ جَرَيْنَ بِهِمْ بِرِيحٍ طَيِّبَةٍ
الاية يونس آيه 22 و غير اينها .
پس مفاد آيه
ما كانَ اللَّهُ
يعنى خدا اين نحو نيست كه شما مؤمنين را