پناه به خانه كعبه ميبرد نميشدند و لو جرمش بسيار بود و اسلام هم اين را امضاء فرمود چنانچه بعض مفسرين گفتند و مانعى ندارد حمل بر عموم كنيم و هر يك مصداق باشد
وَ لِلَّهِ عَلَى النَّاسِ حِجُّ الْبَيْتِ
لام اختصاص است حق واجب الهيست بر تمام افراد حج بيت اللَّه در تمام عمر يك مرتبه و حج يكى از اركان مهمه اسلام است ، و اخبار در فضيلة حج و اهميّة آن و مثوبات آن و عقوبت تارك آن بسيار است ، در اول كتاب حج در جواهر نقل فرموده مراجعه شود و نقل آنها از عهده اين تفسير خارج است و موجب تطويل مىشود حتى از حضرت باقر عليه السّلام روايت كرده كه فرمود
( بنى الاسلام على خمس : الصلاة و الزكاة و الحج و الصوم و الولاية الخبر
و قبلا متعرّض يك قسمت از آنها شديم :
مَنِ اسْتَطاعَ إِلَيْهِ سَبِيلًا
سه قسم استطاعت داريم : 1 - استطاعت مالى كسى كه ماليهاش به مقدارى باشد كه علاوه از لوازم زندگى از نفقه و خانه محل سكونت و اينكه چون برگردد بتواند امر معاش خود را اداره كند به مقدار اياب و ذهاب حج داشته باشد واجب است مشرف شود و اما تمكّن از مخارج زيارت مدينه و اماكن مشرفه و تهيه سوقات و مخارج ديد و بازديد شرط نيست يا كسى كه بدون تحمل منّت به او بذل كنند آن هم بر او واجب مىشود و اين استطاعت شرط وجوب حج است و بدون آن واجب نيست .
2 - استطاعت بدنى كه مريض و عليل و ضعيف و عاجز نباشد بطورى كه بتواند و لو باعانت غير انجام وظيفه كند در اين صورت اگر مأيوس از برء است بايد نايب بگيرد و اگر اميدوار است بايد صبر كند تا خود متمكن گردد .
3 - استطاعت خارجى كه مانعى از طرف دولت يا دشمن يا قطاع الطريق نباشد كه اين احكام مخصوصه دارد و قبلا متعرّض شديم در ذيل آيه
فَإِنْ أُحْصِرْتُمْ
الايه .