مىگويى فلان تكليف از فلان شخص موضوع است و بمعنى طرد هم آمده يعنى رها كردن مادر مريم بسيار دل گرفته شد نظر به آن حديث كه قبلا تذكّر داديم كه وحى بعمران رسيد كه خدا به تو فرزندى عطا كند كه كور را بينا نمايد ، كر را شنوا ، مرده را زنده . گمان كرده بود كه اين همان فرزند است از اين جهت شكايت خود را بپيشگاه احديّت برد و به كلمه :
قالَتْ رَبِّ
كه اضافه بياء متكلّم است يعنى پروردگار من .
إِنِّي وَضَعْتُها أُنْثى
و اين آنكه ما اميد داشتيم نيست و وعده تو هم تخلّف پذير نيست غافل از اينكه از همين دختر آن موعود الهى بوجود خواهد آمد و از اين حديث استفاده مىشود كه فرزند دختر هم فرزند انسان است چنانچه از آيات بسيار و اخبار متواتره استفاده مىشود كه فرزندان فاطمه سلام اللَّه عليها فرزندان پيغمبر صلّى اللَّه عليه و آله و سلماند چنانچه عيسى فرزند عمران است تا برسد بابراهيم و نوح عليهم السلام و آيه مباهله هم دليل قوى است به كلمه ( ابنائنا ) در آيه شريفه
فَمَنْ حَاجَّكَ فِيهِ مِنْ بَعْدِ ما جاءَكَ مِنَ الْعِلْمِ فَقُلْ تَعالَوْا نَدْعُ أَبْناءَنا وَ أَبْناءَكُمْ
الايه آل عمران آيه 54 ، و آيه شريفه
وَ وَهَبْنا لَهُ إِسْحاقَ وَ يَعْقُوبَ
« الى قوله تعالى »
وَ زَكَرِيَّا وَ يَحْيى وَ عِيسى وَ إِلْياسَ
الى آخر الآيات انعام آيه 84 .
وَ اللَّهُ أَعْلَمُ بِما وَضَعَتْ
چون مصنوع و مخلوق او است و علم الهى بمخلوقات تابع وجود آنها نيست كه پس از خلقت عالم شود بلكه ازلا علم بجميع مخلوقات داشته و ابدا هم باقيست نه چيزى بر علم او افزوده مىشود و نه كم مىشود زيرا علم غير متناهيست و عين ذات است و زياده و نقيصه در محدود و متناهى تعقّل دارد .
و اين جمله مستأنفه است نه اينكه مقول قول مادر مريم باشد چنانچه جمله بعد هم ظاهرا مستأنفه است .
وَ لَيْسَ الذَّكَرُ كَالْأُنْثى
و اين جمله كاملا دلالت دارد بر ردّ كسانى كه