باقى ميماند كه نشان ميدهد آن عمل را مثلا هر مصنوع آثار صنع صانع است مثل عمارت كه اثر بناى بنّاء است .
و ثالثا نفس اعمال آثار صفات و ملكات نفسانيّه است از ايمان و كفر و اخلاق فاضله و ملكات خبيثه و همين نحو كه از اثر پى بمؤثّر مىبريم از مؤثّر هم پى باثر برده مىشود و باصطلاح دليل لمّى با دليل انّى هر دو دلالت دارد و بر طبق اين معنى آيات شريفه ناطق است
فَمَنْ يَعْمَلْ مِثْقالَ ذَرَّةٍ خَيْراً يَرَهُ وَ مَنْ يَعْمَلْ مِثْقالَ ذَرَّةٍ شَرًّا يَرَهُ
سوره زلزال آيه 7 و 8
وَ قُلِ اعْمَلُوا فَسَيَرَى اللَّهُ عَمَلَكُمْ وَ رَسُولُهُ وَ الْمُؤْمِنُونَ
توبه آيه 104
وَ وَجَدُوا ما عَمِلُوا حاضِراً
كهف آيه 47 و غير اينها
مِنْ خَيْرٍ
اطلاق دارد جميع اعمال خير را شامل مىشود ، و تنوين تنكير دلالت مىكند كه هر چه باشد و لو جزئى .
مُحْضَراً
يعنى تمام اعمال خير را حاضر ميكنند و نمايش ميدهند .
وَ ما عَمِلَتْ مِنْ سُوءٍ
همچنين تمام اعمال سوء را حاضر ميكنند و صاحبش واجد آن مىشود .
تَوَدُّ
از و داد و دوستى است يعنى دوست ميداشت .
لَوْ أَنَّ بَيْنَها وَ بَيْنَهُ أَمَداً بَعِيداً
اين جمله هم از شواهد قويّه است كه نفس عمل حاضر مىشود كه آرزو مىكند كه بين او و عمل فاصله بسيار بعيدى بود كه اهل محشر درك نكنند كه اين عمل از اين شخص سر زده و عامل آن را نشناسند ، و ممكن است مراد ندامت و پشيمانى باشد كه اى كاش اين عمل در دنيا از من بقدرى دور بود كه خيال آن هم در خاطر من خطور نميكرد .
وَ يُحَذِّرُكُمُ اللَّهُ نَفْسَهُ
تفسيرش گذشت .
وَ اللَّهُ رَؤُفٌ بِالْعِبادِ
اين جمله براى اينست كه نبايد انسان مأيوس گردد در عين حالى كه تمام اعمال حاضر و مشاهده مىشود خداوند دست از رأفت و مهربانى خود از