آنها بكلّى منكر حسن و قبح و مصلحت و مفسدهاند .
دوم آنكه خداوند كار لغو و عبث و گزاف و جزاف و بيهوده از او صادر نميشود و صريح آيات قرآنى بر اين ناطق است
أَ فَحَسِبْتُمْ أَنَّما خَلَقْناكُمْ عَبَثاً
مؤمنون آيه 117 ،
وَ ما خَلَقْنَا السَّماءَ وَ الْأَرْضَ وَ ما بَيْنَهُما لاعِبِينَ لَوْ أَرَدْنا أَنْ نَتَّخِذَ لَهْواً لَاتَّخَذْناهُ مِنْ لَدُنَّا إِنْ كُنَّا فاعِلِينَ
انبياء آيه 16 و 17 ، و غير اينها از آيات .
سوم آنكه خداوند ظالم نيست نه در دنيا و نه در آخرت و اين هم صريح آيات قرآن است
إِنَّ اللَّهَ لا يَظْلِمُ مِثْقالَ ذَرَّةٍ
نساء آيه 44 ،
وَ ما ظَلَمْناهُمْ وَ لكِنْ كانُوا أَنْفُسَهُمْ يَظْلِمُونَ
نحل آيه 19 ،
وَ ما ظَلَمْناهُمْ وَ لكِنْ ظَلَمُوا أَنْفُسَهُمْ
هود آيه 103 و غير اينها از آيات بعلاوه برهان عقل كه ظلم از اقبح قبائح است و محال است از خدا صادر شود .
و امّا اشكالاتى كه توهّم شده است : يكى بلاهايى كه در دنيا به انسان متوجّه مىشود خصوص به اطفال و مجانين بى تقصير ، يكى بلاهايى كه به بندهگان صالح متوجه مىشود ، يكى عذابهاى سخت آخرت بالاخره خلود در عذاب تمام آنها جوابهاى كافى وافى دارد كه ما در محلّ خود متعرّض شدهايم .
امّا راجع ببلاهاى دنيوى در كلم الطيّب مجلّد اول در بحث عدل ص 165 - 170 كه تمام آنها از روى حكمت است يا عقوبت معصيت يا كفّاره گناه يا امتحان يا ارتفاع درجه يا تخيّل بلاء و الا فى الحقيقة نعمت است يا تكميل نفس يا آثار طبيعت كه خداوند بحكمت بالغه در طبايع موجودات قرار داده يا صد حكمت ديگر كه از عقول ما خارج است .
و امّا راجع بعقوبات اخروى در مجلّد سوم كلم الطيّب ص 182 - 196 در شبهات در اصل عذاب و جواب آنها مراجعه كنيد كه تماما از روى استحقاق است و خردلى فوق استحقاق نيست .