[ سوره البقرة ( 2 ) : آيه 286 ]
لا يُكَلِّفُ اللَّهُ نَفْساً إِلاَّ وُسْعَها لَها ما كَسَبَتْ وَ عَلَيْها مَا اكْتَسَبَتْ رَبَّنا لا تُؤاخِذْنا إِنْ نَسِينا أَوْ أَخْطَأْنا رَبَّنا وَ لا تَحْمِلْ عَلَيْنا إِصْراً كَما حَمَلْتَهُ عَلَى الَّذِينَ مِنْ قَبْلِنا رَبَّنا وَ لا تُحَمِّلْنا ما لا طاقَةَ لَنا بِهِ وَ اعْفُ عَنَّا وَ اغْفِرْ لَنا وَ ارْحَمْنا أَنْتَ مَوْلانا فَانْصُرْنا عَلَى الْقَوْمِ الْكافِرِينَ ( 286 )
لا يُكَلِّفُ اللَّهُ نَفْساً إِلَّا وُسْعَها
وسع بمعنى سعه در مقابل ضيق يعنى خداوند در تكاليف تضييق بر بندگان نميكند و تنگ گيرى نميفرمايد و آنها را به زحمت و حرج نمياندازد چنانچه شريعت مطهّره اسلاميّه دين سمحه سهله است صعب و دشوار نيست و اين نوع تفضّلى است چنانچه ميفرمايد
ما جَعَلَ عَلَيْكُمْ فِي الدِّينِ مِنْ حَرَجٍ
سوره حج آيه 77 ، نه اينكه مراد طاقت باشد كه بمعنى قدرت است يعنى خدا تكليف به غير مقدور نميكند زيرا قدرت از شرايط عامّه است و شرط حسن الخطاب است و تكليف عاجز عقلا قبيح است .
لَها ما كَسَبَتْ
يعنى هر عمل خيرى از عبادات و اعمال صالحه از او صادر شود نفع و ثواب و اجر آن در دنيا و آخرت به او خواهد رسيد و به مقدار خردلى از بين نميرود .
وَ عَلَيْها مَا اكْتَسَبَتْ
و هر عمل زشتى از معاصى و قبايح از او ظاهر شود عقوبت و ضرر و پاداش آن در دنيا و آخرت به او متوجّه مىشود چنانچه در بسيارى از آيات به اين معنى اشاره فرموده .
و نكته اينكه در اعمال خير ثلاثى مجرّد
ما كَسَبَتْ
ذكر فرموده و در اعمال شرّ باب افتعال ثلاثى مزيد فيه
مَا اكْتَسَبَتْ
ذكر شده ، براى اين است كه مقتضى