ميآيد ، لذا ملكات رذيله در صورتى كه آثار بر آن بار نكند اگر چه مؤاخذه ندارد لكن مسلّما با كسانى كه منزّه از آنها و متّصف بضدّ آنها كه ملكات حسنه باشد هستند تفاوت دارند در رتبه و درجه و همين كافى است در حساب .
و امّا نيّة السوء ، اخبار مختلف است بعضى دلالت بر ثبوت مؤاخذه دارد ، و بعضى بر نفى آن و در جمع بين اين دو دسته وجوهى گفته شده لكن آنچه به نظر ميرسد اگر نيّت معصيت نمود سپس نادم شد و منصرف گرديد مؤاخذه ندارد ، و امّا اگر متمكّن نشد از فعل معصيت با اينكه كمال شوق را به آن داشت مؤاخذه دارد بعلاوه آنكه مسلّما ناوى سوء با ناوى خير تفاوت رتبه و درجه دارند و همين كافى است چنانچه ذكر شد ،
فَيَغْفِرُ لِمَنْ يَشاءُ وَ يُعَذِّبُ مَنْ يَشاءُ
غفران الهى بسيار سعه دارد حتّى باندازهاى كه انبياء و ملائكه تصوّر نميكردند حتّى شيطان هم بطمع ميافتد فرداى قيامت چنانچه مضمون آيات و اخبار بسيارى است لكن مشروط است بقابليّت محل يا بواسطه ايمان يا بواسطه عمل صالحى كه موجب قابليّت بشود ، و امّا اگر قابل مغفرت نباشد هرگز مورد مغفرت نخواهد شد چنانچه مشركين و كفّار و مخالفين و معاندين هيچ گونه قابليّتى در آنها نيست زيرا ايمان ندارند و عمل صالحى هم در آنها نيست بواسطه آنكه شرط صحّت كليّه اعمال ايمان است ، بلى ممكن است تخفيف در عذاب زيرا اهل عذاب تماما يك درجه نيستند بلكه شدّت و ضعف در آنها بسيار است ، هر چه كفر و عنادش بيشتر و ظلم و معاصيش زيادتر باشد عقوبت آن شديدتر است و كمتر باشد كمتر .
وَ اللَّهُ عَلى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ
هم قادر بر عفو و مغفرت است و هم قادر بر عذاب و عقوبت .