وَ لا تَسْئَمُوا أَنْ تَكْتُبُوهُ صَغِيراً أَوْ كَبِيراً إِلى أَجَلِهِ
يعنى مسامحه نكنيد و انضجار نداشته باشيد در موضوع كتابت چه دين صغير باشد و چه كبير زمانى كه مدّت دارد و معجّل نيست البته بهتر براى شما كتابت است كه جلوگير از حدوث اختلاف است و از طرو نسيان و احتمال بعض مفسّرين كه خطاب متوجّه شهداء است كه مفاد شهادت خود را بنويسند كه فراموش نكنند خلاف ظاهر آيه است .
ذلِكُمْ أَقْسَطُ عِنْدَ اللَّهِ وَ أَقْوَمُ لِلشَّهادَةِ
اين كتابت براى شما فوائد زيادى دارد يكى آنكه بيشتر طريق عدالت را در پيشگاه احديّت سير كردهايد كه حقّى از احدى ضايع نشده نه دائن از حقّش كسر گذارده مىشود و نه مديون زائد بر حق دائن از او اخذ مىشود . و ديگر آنكه براى اقامه شهادت بهتر است كه بتوانند شهود مطابق مكتوب بدون زياده و نقيصه تحمّل كنند و اداء نمايند .
وَ أَدْنى أَلَّا تَرْتابُوا
و ديگر آنكه براى ضبط و عدم ترديد و ريب و شك نزديكتر است .
إِلَّا أَنْ تَكُونَ تِجارَةً حاضِرَةً
كه معامله نقدى باشد و دين معجّل باشد و مدّت نداشته باشد .
تُدِيرُونَها بَيْنَكُمْ
رواج دارد داد و ستد و باصطلاح بدانيد كه معمول در بازار و اكثر معاملات است اخذ ثمن و اداء مثمن فى المجلس .
فَلَيْسَ عَلَيْكُمْ جُناحٌ أَلَّا تَكْتُبُوها
لزوم ندارد و باكى نيست بر شما در ترك مكاتبه زيرا احتياج بمكاتبه ندارد بلكه اگر بنا بر مكاتبه باشد در جميع معاملات حرج شديد و اختلال بازار لازم ميآيد .
وَ أَشْهِدُوا إِذا تَبايَعْتُمْ
ولى شاهد بگيريد بر مبايعه بخصوص اشياء غير منقوله مثل خانه ، ملك ، مغازه يا اشياء نفيسه مثل جواهرات يا چيز سنگين قيمت مثل ماشين و نحوه و فرش و طلا و غير اينها و معروف و مشهور گفتند امر استحبابى است و قول نادرى