[ سوره البقرة ( 2 ) : آيه 111 ]
وَ قالُوا لَنْ يَدْخُلَ الْجَنَّةَ إِلاَّ مَنْ كانَ هُوداً أَوْ نَصارى تِلْكَ أَمانِيُّهُمْ قُلْ هاتُوا بُرْهانَكُمْ إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ ( 111 )
( يهود گفتند داخل بهشت نشود مگر كسى كه يهودى باشد و نصارى گفتند داخل بهشت نشود مگر كسى كه نصرانى باشد ، اين آرزوهاى ايشانست بگو دليل خودتان را بياوريد اگر راست مىگوييد ) در آيه ايجاز لطيفى به كار برده شده زيرا تقدير كلام اينست كه :
قالت اليهود لن يدخل الجنة الا من كان يهوديا و قالت النصارى لن يدخل الجنة الا من كان نصرانيا پس هر دو طايفه را جمع نموده و از آنها به « قالوا » تعبير فرموده و جمله دوم را بنحو ايجاز از جهت وضوحش به كلمه « او نصارى » بيان فرموده است و دليل بر اين معنى اينست كه هر يك از اين دو طايفه ديگرى را بر باطل ميدانند چنانچه در دو آيه بعد ميفرمايد
وَ قالَتِ الْيَهُودُ لَيْسَتِ النَّصارى عَلى شَيْءٍ
الاية و هود اسم جمع براى طايفه يهود است مانند كلمه يهود بقرينه عطف نصارى بر آن كه جمع نصرانى است نه آنچه بعضى از مفسرين گفتهاند كه جمع عائد بمعنى تائب و رجوع كننده به حق است زيرا اطلاق اين معنى بر يهود مناسبتى ندارد و نه آنچه بعضى ديگر گفتهاند كه مصدر است و بر مفرد و جمع اطلاق مىشود زيرا اطلاق هود بر مفرد معلوم نيست و مفرد آن يهودى اطلاق شده مانند
ما كانَ إِبْراهِيمُ يَهُودِيًّا وَ لا نَصْرانِيًّا
« 1 » و بعيد نيست كه هود همان يهود باشد و چون ياء آن زائد است در بعضى موارد ساقط شده باشد و آنچه در قرآن معرف ذكر شده يهود ، و آنچه منكر استعمال شده هود است .
و اين دعوى اختصاص بيهود و نصارى ندارد بلكه هر صاحب مذهبى نظر
هامش
( 1 ) - سوره آل عمران آيه 60